KOAH tanılı hastalarda egzersiz kapasitesinin Tele-Sağlık kapsamında mekik yürüme testleri ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ETLİK ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE DEMİRKAYA
Danışman: İpek CANDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), egzersiz kapasitesinde azalma ile seyreden, ilerleyici, obstrüktif bir hastalıktır. Egzersiz kapasitesinin değerlendirilmesi, hastalığın prognozunu belirlemenin yanı sıra, egzersiz reçetelendirme ve pulmoner rehabilitasyon programlarının planlanması açısından önemlidir. Bu kapsamda Artan Hızlı Mekik Yürüyüş Testi (AHMYT) ve Endurans Mekik Yürüyüş Testi (EMYT), KOAH tanılı hastalarda egzersiz kapasitesini değerlendirmeye yönelik geçerli ve uygulanabilir alan testleridir. Günümüzde dijital sağlık uygulamaları hızla yaygınlaşmakta olup, tele-sağlık temelli egzersiz değerlendirme yöntemleri öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, KOAH tanılı hastalarda, AHMYT ve EMYT testlerinin, Tele-sağlık kapsamında uzaktan uygulanabilirliğini değerlendirmek ve yüz yüze uygulamaya göre güvenilirlik ve uygunluğunu araştırmaktır. Gereç ve Yöntemler: Bu prospektif çalışmaya, 1 Haziran 2024 – 1 Şubat 2025 tarihleri arasında sekiz ay süreyle, Ankara Etlik Şehir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Polikliniği'ne kontrol amacıyla başvuran ve stabil KOAH tanısı bulunan 50 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Tüm testler, aynı protokol ile aynı hekim tarafından gerçekleştirilmiştir. Testler öncesinde hasta ve yakınları, testlerin uygulanması ve uzaktan değerlendirme hakkında kapsamlı eğitilmiştir. Öğrenme etkisini en aza indirmek amacıyla, iki test arasında en az 2 saat ile en fazla 7 gün olacak şekilde bir süre bırakılarak testler tamamlanmıştır. Uzaktan uygulamalarda kullanılmak üzere tüm hastalara aynı marka ve model pulse oksimetre kullanılmış, bu sayede ölçümler arası cihaz kaynaklı varyasyonun önüne geçilmiştir. Egzersiz kapasitesine ek olarak satürasyon, nabız, kalp hızı toparlanma yanıtı (Heart Rate Recovery, HRR), Borg dispne skorları da kaydedilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda, AHMYT mesafesi açısından yüz yüze ve uzaktan uygulamalar arasında yüksek düzeyde korelasyon saptanmıştır. Benzer şekilde, EMYT süresinde de her iki uygulama yöntemi arasında güçlü bir ilişki gösterilmiştir. Bu bulgular, testlerin temel çıktılarının uygulama ortamından bağımsız olarak tutarlı ölçümler sağladığını göstermektedir. Buna ek olarak, yüz yüze ve uzaktan uygulamalar arasında HRR, satürasyon (SpO2) ve nabız gibi fizyolojik yanıtlar ile Borg dispne skorları açısından da anlamlı korelasyonlar bulunmuştur. Uygulama yöntemi fark etmeksizin bu parametrelerdeki benzerlik, mekik yürüyüş testlerinin uzaktan ortamlarda da geçerli ve güvenilir şekilde uygulanabileceğini desteklemektedir. Ayrıca, elde edilen test sonuçlarının; Zorlu ekspiratuvar birinci saniye volümü (Forced Expiratory Volume in 1 second, FEV1), mMRC dispne skalası (modified Medical Research Council dyspnea scale, mMRC), Charlson komorbidite indeksi (Charlson Comorbidity Index, CCI), acil servis başvuru ve hastane yatış öyküsü gibi klinik ve spirometrik parametrelerin etkisi arındırıldığında da tutarlı seyretmesi, testlerin farklı hasta profillerinde de kullanılabilirliğini göstermektedir. Egzersizle ortaya çıkan anlamlı desatürasyonu değerlendirmede ise, EMYT'nin yüz yüze ve uzaktan yöntem arasındaki korelasyonunun, AHMYT'ye göre daha yüksek olması, bu testin daha tutarlı ve egzersize bağlı desatürasyonu göstermede daha duyarlı olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç: Stabil KOAH tanılı hastalarda, spirometrik evre, dispne algısı, komorbiditeler, KOAH alevlenmeye bağlı acil başvuru veya hastane yatışı, USOT kullanımı gibi değişkenlerden bağımsız olarak; AHMYT ve EMYT'nin Tele-Sağlık yoluyla uzaktan uygulanmas; uygun hasta seçimi, hasta ile yakınlarının testler konusunda eğitilmesiyle, yüz yüze uygulamalara güvenli ve etkili bir alternatif olduğu görülmüştür. Uzaktan yöntemle, yalnızca egzersiz kapasitesi değil, egzersiz sonrası HRR ve desatürasyon gibi sekonder fizyolojik yanıtlar da doğru biçimde değerlendirilebilmektedir. Bu durum, KOAH hastalarında mekik testleriyle uzaktan egzersiz kapasitesi değerlendirmesinin, Tele-sağlık uygulamalarının hem hasta değerlendirmesi hem de klinik takipte güvenilirliğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Tele-Sağlık, Egzersiz kapasitesi, KOAH