Birinci basamakta aile hekimleri tarafından takip edilen Tip 2 Diyabetes mellitus hastalarında demans ve pankreatik ekzokrin yetmezliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ İHSAN DURMAZ
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık hizmetlerinde takip edilen Tip 2 DiyabetesMellitus (T2DM) hastalarında demans ve pankreatik ekzokrin yetmezliği (PEY) arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, 01.08.2023 – 31.07.2024 tarihleri arasında Bursa ilinde bir Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüş kesitsel ve tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırmaya, belirlenen dahil edilme ve dışlama kriterlerini karşılayan 40 yaş üzerindeki 370 T2DM tanılı birey katılmıştır. Veriler, Olgu Rapor Formu, Standardize Mini Mental Test (SMMT) ve Pankreatik Ekzokrin Yetmezlik (PEY) Testi ile toplanmıştır. Bulgular:Katılımcıların yaş ortalaması 60,65±8,45 yıl olup %55,9'u kadındır. Vakaların %21,1'inde PEY oranı 0,6 ve üzerindedir. SMMT ortalaması 25,80±2,65'tir. SMMT puanları ile PEY A (r=-0,202, p<0,001), PEY B (r=-0,187, p<0,001) ve toplam C (r=-0,307, p=0,006) puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon saptanmıştır. Diyabet süresi ie PEY alt ölçekleri arasında 0,1055 ila 0,128 aralığında istatistiksel anlamlı pozitif korelasyonlar (p<0,05) bulunmuştur. Regresyon analizine göre SMMT puanlarını açıklamada en etkili faktörler diyabet yılı (β=-0,118, p=0,027) ve PEY AB puanı (β=-0,262, p<0,001) olarak belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma, Tip 2 diyabet hastalarında pankreatik ekzokrin yetmezliğin (PEY) bilişsel işlevler üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini ortaya koymuştur. PEY'nin demans gelişimi açısından potansiyel bir risk faktörü olması, özellikle uzun süreli ve kötü glisemik kontrollü diyabet hastalarında dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, birinci basamakta PEY taraması ve bilişsel işlevlerin düzenli izlenmesi, bireylerde demans riskini azaltmaya yönelik erken ve etkili bir yaklaşım sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabetes mellitus, pankreatik ekzokrin yetmezlik, demans, bilişsel bozukluk, birinci basamak sağlık hizmeti