Geriatrik postoperatif hastalarda deliryum ve mortaliteyi öngörmede prognostik nutrisyonel indeks ile geriatrik nutrisyonel risk indeksinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE HİLAL MERİÇ
Danışman: Nurten BAKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Beslenme durumu geriatrik hastalarda; mortalite ve deliryum gelişiminde önemli rol oynamaktadır. Deliryum, özellikle geriatrik hasta grubunun önemli bir sağlık problemi olup uzamış hastane yatışı, artmış mortalite ve artmış sağlık maliyetlerine sebep olmaktadır. Beslenme durumunun belirlenmesinde prognostik nutrisyonel indeks (PNI), nutrisyonel risk indeksi (NRI), nutrisyonel risk taraması (NRS 2002) ve geriatrik nutrisyonel risk indeksi (GNRI) gibi farklı indeksler kullanılmakta olup GNRI yaşlı hastalar için önerilen yeni bir indekstir. Çalışmamızda femur fraktürü nedeni ile hastanemize başvuran geriatrik hastalarda, birincil olarak prognostik nutrisyonel indeks (PNI) ve geriatrik nutrisyonel risk indeksi (GNRI) ile değerlendirilen beslenme durumunun, postoperatif deliryumu öngörmede ve mortaliteyi tahmin etmede etkilerini belirleyerek bu iki indeksi duyarlılık ve özgüllük açısından karşılaştırmayı amaçladık. Ayrıca preoperatif bakılan PNI ve GNRI skorlarının hastane yatış süresi, yoğun bakım yatış süresi ve intraoperatif hipotansiyon gibi peroperatif komplikasyonlar ile ilişkili olup olmadığını da saptamayı planladık. İkincil olarak deliryumu etkileyebilecek diğer faktörlerin (demografik veriler, laboratuvar verileri, preoperatif ve postoperatif yatış süresi, cerrahi süresi, kanama ve intraoperatif hipotansiyon, postoperatif yapılan kan transfüzyonu) postoperatif deliryum üzerine etkilerini saptamayı amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız, T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sancaktepe Şehit Prof. Dr İlhan Varank Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği'nde, hastanemiz Etik Kurulundan (21.04.2021 tarihli 2021/142 karar numarası) onay alındıktan sonra, ''Prospektif Gözlemsel Klinik Çalışma'' olarak başlatıldı. Mayıs 2021 ile Aralık 2021 tarihleri arasında elektif şartlarda femur kırığı nedeniyle spinal anestezi altında opere olacak, postoperatif yoğun bakım takip endikasyonu bulunan, 65 yaş üzeri ASA III-IV risk grubu ve spinal anestezi uygulanan 77 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların preoperatif değerlendirilmesinde; demografik verileri, Charlson komorbidite indeks (CCI), prognostik nutrisyonel indeks (PNI), geriatrik nutrisyonel risk indeksi (GNRI), mini mental test skoru (MMT) sonuçları kaydedildi. xi Tüm hastalara spinal anestezi uygulandı ve intraoperatif kanama miktarı, cerrahi süre (hastalar operasyon odasına alındıktan sonra operasyon bitimine kadar geçen süre), intraoperatif hipotansiyon gelişip gelişmediği kaydedildi. Hastalar postoperatif yoğun bakım ünitesine transfer edildi. Hastaların ilk 24 saatte VAS skorları (4.,12. ve 24. saatte) kaydedildi. Deliryum takibinde; preoperatif, postoperatif 1.günde ve taburculuk öncesi Konfüzyon Değerlendirme Metodu (CAM/CAM-ICU) testi bakılıp kaydedildi. Olgular deliryum görülme durumuna göre iki gruba (VAR/YOK) ayrıldı. Hastaların preoperatif, postoperatif 1.günde ve taburculukta; rutinde yapılan tam kan, koagülasyon, kan şekeri, serum elektrolitleri, böbrek fonksiyon testleri ve karaciğer fonksiyon testlerinin sonuçları kaydedildi. Tüm laboratuvar verileri ve kan transfüzyonu yapılıp yapılmadığı mevcut hasta takip formları ve hastane işletim sisteminden (HIS) bakılarak kaydedildi. Ayrıca hastalarda femur kırığı olduktan sonra cerrahiye kadar geçen süre, postoperatif yoğun bakım yatış süresi, postoperatif hastane yatış süresi ve toplam hastane yatış süresi kaydedildi. Taburcu olan hastalarda 3 aylık mortalite hasta ve hasta yakınlarına telefonla ulaşılarak kaydedildi. Preoperatif takiplerinde; albümin infüzyonu alan, mini mental skoru 21 altında olan, deliryum tespit edilen hastalar çalışmaya alınmadı. Preoperatif ve intraoperatif kan transfüzyonu yapılan hastalar çalışmadan çıkarıldı. BULGULAR: Çalışma yaşları 65 ile 93 arasında olan, 28'i (%39.4) erkek ve 43'ü (%60.6) kadın olmak üzere toplam 71 olgu ile yapıldı. Yaş ortalaması 80.20±6.39 yıldı. Vücut kitle indeksi (VKI) 17.6 ile 44.9 kg/m2 arasında değişmekte olup, ortalaması 27.44±5.24 kg/m2 'di. %91.5'inin ASA skoru 3'tü. Olguların 35'in de(%49.3) postoperatif 1.günde, 14'ün de (%21.2) ise taburculukta deliryum görüldü. Postoperatif 1.günde ve taburcu olurken deliryum görülen olgularda preoperatif PNI ve GNRI değerleri düşük saptandı. Postoperatif 1.gün(p:0.016; p<0.05) ve taburculuk(p:0.0076; p<0.05) deliryumunu öngörmede; PNI'ın GNRI'dan daha etkin olduğu bulundu. 3 aylık mortalite oranı ise %15.5'ti. PNI skorunun 3 aylık mortaliteyi öngörmede de GNRI skoruna göre daha anlamlı olduğu saptandı (p:0.032; p<0.05). xii Preoperatif hemoglobin ve albümin düşüklüğü ile kan transfüzyonu yapılmış olmasının da deliryumu arttırıcı etkisi olduğu saptandı. SONUÇ: Çalışmamızda femur fraktürü nedeniyle spinal anestezi altında opere olmuş ve postoperatif yoğun bakımda takip edilen geriatrik hastalarda, postoperatif 1.günde ve taburculukta deliryum görülen olguların preoperatif PNI ve GNRI değerlerinin anlamlı düşük, postoperatif yoğun bakım yatış süresi, postoperatif hastane yatış süresi ve toplam hastane yatış gün sürelerinin daha uzun olduğu saptandı. Taburculuğunda deliryum görülen olgularda 3 aylık mortalite oranı anlamlı daha yüksek saptandı. Preoperatif PNI ve GNRI skorları karşılaştırıldığında, hem postoperatif 1.gün ve taburculuk deliryumunu hem de 3 aylık mortaliteyi öngörmede preoperatif PNI değerinin GNRI dan daha etkin olduğu saptandı. Beslenme durumunun yanında, preoperatif hemoglobin ve albümin düşüklüğü olan ya da kan kan transfüzyonu yapılan hastalarda da deliryum riskinin arttığını gözlemledik