Çocuk acil servisine başvuran ventriküloperitoneal şantlı hastaların başvuru nedenleri ve tanıda kullanılan görüntüleme yöntemlerinin gerekliliğinin retrospektif araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FİLİZ ESRA TUNÇKANAT YILMAZ
Danışman: Funda KURT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ventirküloperitoneal (VP) şantlı hastaların çocuk acil servis başvurularında semptom ve fizik muayene bulguları dikkate alınarak, daha sık gördüğümüz VP şant disfonksiyonu dışındaki hastalıkların (üst solunum yolu enfeksiyonu, idrar yolu enfeksiyonları, akut gastroenterit gibi) düşünülmesi ve bunlara yönelik tetkiklerin planlanması uygun olacaktır. Çalışmamızda VP şantlı hastalardan istenen tetkikler ve bu tetkiklerin doğru tanıya yönlendirmedeki başarısı ve gerekliliği araştırılarak çocuk acil servislerde gereksiz tetkik isteminin önüne geçilmesi ve hastaların iyonize radyasyondan korunması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Acil Kliniği'ne 1 Ocak 2021- 1 Ocak 2024 tarihleri arasında başvuran ve VP şantı bulunan 18 yaş altı çocuk hastalar ile yapılan retrospektif ve tanımlayıcı bir çalışmadır. Bulgular: VP şantlı 86 hastaya ait toplam 526 acil başvurusu incelendi. Hastaların 41'i (% 47,7) erkek ve 45'i (% 52,3) kız cinsiyette olup ortanca yaş (IQR) 32,00 (14,75- 80,25) ay bulundu. Hastaların ilk şant takılma yaşı ortalama 13,5 ± 31,2 ay olup, ilk şant değişim zamanı ortalama 13,4 ± 28,9 ay olarak hesaplandı. Hastaların şant değişimi yapılma sayısı 24 ayın altında, 25-72 ay arasında, 72-132 ay arasında, 133-216 ay arasında sırasıyla 22, 18, 10, 8 saptandı. Şant takıldıktan sonra acil servis başvuru sayısı ortalama 6,9 ± 10,9 (0-81) olup, hastane yatış sayısı ortalama 3,9 ± 4,5 (0-29) saptandı. Hastaların 112'sinde (% 21,3) şant disfonksiyonu olup, başvuruların 176'sında (% 33,5) bilgisayarlı beyin tomografi (BBT), 36'sında (% 6,8) beyin manyetik rezonans görüntüleme (MRG) çekilmişti. Baş ağrısı şikayeti şant disfonksiyonu riskini 3,8 kat arttırırken, uyku hali 1,9 kat, kusma 1,8 kat artırmaktaydı (p< 0,05). Fizik muayenede şant disfonksiyonu riskini baş çevresinde artma 8,3 kat, şant yerinde akıntı 6,4 kat, şant yerinde şişlik 5,9 kat, şant yerinde kızarıklık 5,9 kat, fontanel bombeliği 4,3 kat, batında hassasiyet 3,4 kat ve yeni gelişmiş bakış kısıtlılığı 1,7 kat artırmaktaydı (p<0,05). BBT'de BOS dolaşım 12 bozukluğu bulunması şant disfonksiyonu olma ihtimalini 15,6 kat artırmaktaydı (p<0,05). Sonuç: VP şantı olup acil servise başvuran hastaların büyük kısmında neden şant disfonksiyonu değildir. Çekilen görüntüleme yöntemlerinin şant disfonksiyonunu göstermede başarısı sınırlıdır. Klinik belirtiler ve fizik muayene bulguları dikkatle değerlendirilip gereksiz görüntüleme yöntemlerinden kaçınılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Ventriküloperitoneal şant, şant disfonksiyonu, bilgisayarlı tomografi, çocuk acil servis başvurusu