Çocukluk çağı nonalkolik yağlı karaciğer hastalığında karaciğer fibrozis derecesi ile B12 düzeyi arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN ÖNCEL
Danışman: Nafiye URGANCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı ikincil sebepler olmaksızın karaciğerde artmış yağ birikimi ile karakterize, karaciğer inflamasyonu ve fibrozisin eşlik edebildiği kronik bir karaciğer hastalığıdır. Çocukluk çağında kronik karaciğer hastalığının en yaygın nedenidir. Yeterli non-invaziv tarama yöntemlerinin olmaması hastaların takibini güçleştirmektedir. Yapılan bazı çalışmalarda serum B12 düzeyi ile karaciğer fibrozis ve inflamasyon derecesi arasında ters ilişki olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmada, çocukluk çağı nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı tanısı alan hastalarda serum B12 düzeyi ile elastografide ölçülen karaciğer fibrozis derecesi arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız; tek merkezli, propektif bir çalışma olarak tasarlandı. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji ve Çocuk Endokrinoloji polikliniklerine başvuran, ultrasonografik olarak hepatosteatoz saptanan 6-18 yaş arası 66'sı (%53,7) kız, 57'si (%46,3) erkek; toplam 123 olgu alındı. Hastaların yaş, cinsiyet, kilo, boy, BMI, kan basıncı bulguları kaydedildi. Alınan venöz kanda AST, ALT, ALP, GGT, Albumin, Total protein, globulin, açlık glikozu, insülin, HDL, LDL, total kolesterol, trigliserid, B12, folik asit, homosistein, malondialdehit (MDA) biyokimyasal parametreleri çalışıldı. Hastaların tek uzman radyolog tarafından yapılan ultrason ve elastografi görüntülemeleri ile karaciğer steatozu ve fibrozis derecesi değerlendirildi. İstatistiksel analiz için SPSS 15.0 for Windows programı kullanıldı. Bulgular: Çocukların yaşları ortalaması 12,4±3,4 yıldır. BMI persentiline göre; normal çocuk sayısı 1 (%0.8), kilolu çocuk sayısı 10 (%8.1), obez çocuk sayısı 112 (%91.1) olarak kaydedildi. Olguların hepatosteatoz derecesi; %70.7'si (n=87) Grade 1, %24.4'ü (n=30) Grade 2 ve %4.9'u (n=6) Grade 3 olarak tespit edildi. Fibrozis derecesi; %67.9'u (n=76) <5.5 kPa ile F0 (normal veya minimal fibrozis), %25.0'ı (n=28) 5.6-7.0 kPa ile F1 (hafif fibrozis) ve %7.1'i (n=8) 7.1-9.5 kPa ile F2 (orta derecede fibrozis) olarak sınıflandırıldı. Kilolu ve obez çocuklar karşılaştırıldığında karaciğer steatozu (p=0,278) ve fibrozisi (p=0,157) arasında anlamlı fark saptanmadı. Steatoz ve fibrozis dereceleri karşılaştırıldığında steatoz derecesi arttıkça, fibrozis ix derecesinin arttığı gösterildi (p=0,025). Hepatosteatoz derecesi arttıkça ALT, AST, GGT, insülin, HOMA-IR, total kolesterol, trigliserid düzeylerinin anlamlı derecede arttığı gösterildi (p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p=0,014, p=0,001). Hepatosteatoz derecesi arttıkça; B12, folik asit, homosistein düzeylerinde istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmazken, ileri steatoz derecelerinde B12 ve folik asit düzeylerinin daha düşük olduğu saptandı. Fibrozis derecesi arttıkça ALT, AST, ALP, GGT, insülin, HOMA-IR düzeylerinin anlamlı derecede arttığını gösterildi (p=0,003, p=0,028, p=0,047, p=0,003, p=0,028, p=0,049). Fibrozis derecesi arttıkça; B12, folik asit düzeylerinde istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmamasına rağmen, ileri fibrozis derecelerinde B12 ve folik asit düzeylerinin daha düşük olduğu gösterdi. Fibrozis derecesi arttıkça homosistein düzeyinde anlamlı artış olduğunu saptandı (p=0,009). Sonuç: Steatoz derecesinin fibrozis derecesi ile ilişkili olması, daha yüksek steatoz derecelerinin daha dikkatli izlem ve tedavi gerektirdiğini ortaya koymaktadır. İleri fibrozis derecelerine sahip hastalarda; daha düşük B12 ve folik asit düzeylerinin, anlamlı olarak artmış homosistein düzeyinin tespit edilmesi neticesinde; NAYKH tanılı olgularda elastografi fibrozisi göstermede biyopsi öncesi değerli bir non-invaziv yöntemi olup B12 vitamini, folik asit düzeylerinde azalma ve homosistein düzeyindeki artışın fibrozisi öngörmede önemli bir belirteç olabileceği kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: Fibrozis, Homosistein, Nonalkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı, Steatoz, Vitamin B12