Kemoterapi uygulanan onkoloji hastalarında kefirin semptom yönetimi ve yaşam kalitesine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ONKOLOJİ HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLIHAN ÖZTÜRK ÇETİN
Danışman: Gamze TEMİZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma kemoterapi uygulanan onkoloji hastalarında kefirin semptom yönetimi ve yaşam kalitesine etkisinin belirlenmesi amacıyla randomize kontrollü deneysel bir çalışma olarak gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntem: Çalışmanın evrenini 1 Haziran 2023-1 Şubat 2024 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin ayaktan kemoterapi ünitesinde kemoterapi alan 600 birey oluşturdu. Çalışma dahil edilme kriterlerine uyan, girişim grubu (n=42) ve kontrol grubunu (n=42) oluşturan 84 birey ile tamamlandı. Girişim grubundaki bireylerin her kemoterapi küründen sonraki bir hafta boyunca yemeklerden önce ve sonra olmak üzere günde iki kez 250 ml kefir tüketmesi sağlandı. Çalışma verileri, Birey Tanıtıcı Bilgi Formu, Nightingale Semptom Değerlendirme Ölçeği, FACT-G Yaşam Kalitesi Ölçeği, DSÖ Mukozit Değerlendirme Formu, Rhodes Bulantı Kusma Öğürme İndeksi, ASCO Diyare Değerlendirme Skalası ve Konstipasyon Değerlendirme Skalası (Constipation Assessment Scale-CAS) kullanılarak toplandı. Bulgular: Hastaların genel yaş ortalamasının 55.21±10,5 yıl olduğu ve %64'ünün kadın olduğu belirlendi. Kemoterapi ilişkili semptomların yönetiminde girişim grubundaki hastalara uygulanan kefirin, kemoterapi kürü bitiminde Nightingale Semptom Değerlendirme Ölçeği puanları ile birlikte Rhodes Bulantı, Kusma Öğürme İndeksi, ASCO Diyare Değerlendirme Skalası ve Konstipasyon Değerlendirme Skalası puanlarını azaltarak FACT-G Yaşam Kalitesi Ölçeği puanlarını anlamlı ölçüde artırdığı (p<0,05) gözlendi. Ayrıca DSÖ Oral Mukozit Değerlendirme Formu puanlarını azaltarak, oral mukozitin başlama sürecini geciktirdiği ve oral mukozit şiddetini büyük ölçüde azalttığı saptandı (p<0,05). Sonuç: Kemoterapi uygulanan onkoloji hastalarında kullanılan kefirin oral mukozit, bulantı-kusma, diyare ve konstipasyon semptomlarının görülme sıklığını ve şiddetini önemli derecede azalttığı belirlendi. Kullanılan kefir sayesinde semptomların şiddeti ve sıklığının azalmasının hastaların yaşam kalitesi düzeylerinin iyileşmesinde etkili olduğu sonucuna ulaşıldı. Anahtar Kelimeler: Kefir, Kemoterapi, Onkoloji, Semptom Yönetimi, Yaşam Kalitesi