Tip 1 diyabetli çocukların annelerinin günlük yaşam aktivitelerinde ortaya çıkan değişikliklerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL CERAN
Danışman: Emine DİBEK MISIRLIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada; Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği'nde tip 1 diyabet tanısıyla takip edilen hastaların annelerinde, diyabet tanısı sonrası günlük yaşam aktivitelerinde ortaya çıkan değişikliklerin araştırılması ve bunlara etki eden faktörlerin saptanması amaçlandı. Çocuklarının diyabet süresi 1 ile 10 yıl arasında değişen ve diyabet tanısından sonra boşanma, gelir düzeyinde önemli değişiklik, yeni bir çocuğun doğumu, başka aile bireylerinde ortaya çıkan ciddi kronik hastalık gibi yaşam kalitesini etkileyen diğer etkenlere maruz kalmamış olan anneler çalışma kapsamına alındı. Katılımcılara 48 sorudan oluşan; kişisel bakım, gündelik aktiviteler, eşler arası ilişkiler ve sosyal aktiviteler ile ilgili, diyabet öncesi ve sonrasına dair ikili yapılandırılmış anket soruları yöneltildi. Cevaplar karşılaştırılarak tanı öncesi ve sonrası arasında fark olup olmadığı kaydedildi. Tanı sonrası anlamlı farklılık gösteren değişkenlerin; anne yaşı, anne eğitim düzeyi, hastaların tanı aldıkları yaş ve HbAıc değerlerinden etkilenip etkilenmedikleri kontrol edildi. Diyabet tanısından sonra annelerde uyku süresinde, kişisel bakıma, kıyafet alışverişine ayrılan zamanda ve televizyon başında geçirilen sürede anlamlı azalma, yemek yapma sıklığında ise anlamlı artış olduğu görüldü. Diyabetli çocukların HbA1c değerlerinin yüksek (≥%7,7) ve tanı aldıkları yaşın büyük (≥7 yıl) olmasının, tanı sonrası annelerinin yemek yapına sıklıklarının artması ile daha çok ilişkili olduğu bulundu. Babaların ev işlerinde ve alışverişte annelere yardım etme alışkanlıklarında anlamlı değişiklik olmadığı görüldü. Eşler arasında sohbet etme, duygusal paylaşım, tartışma sıklığı açısından da tanı öncesi ve sonrası arasında farklılık saptanmadı. Eve misafir kabul etme ve misafirliğe gitme gibi sosyal aktivitelerin sıklığı ise anlamlı olarak azalmış bulundu. Anne yaşının küçük (<38 yıl) ve eğitim düzeyinin ilkokul ve altı olması ile çocuğun tanı aldığı yaşın küçük (<7 yıl) ve HbA1c değerinin düşük (<%7,7) olmasının, tanı sonrası annelerin sosyal aktivitelerinin azalması ile daha çok ilişkili oldukları görüldü. Bu sonuçlara göre; diyabet tanısından sonraki eğitim sürecine babaların da dahil edilmesi ve sorumluluk paylaşımının sağlanmasının yanında diyabetli çocukların ailelerine yönelik sosyal destek gruplarının oluşturulması gibi müdahalelerin ve özellikle genç yaştaki, düşük eğitim düzeyine sahip ve diyabetli çocuğu küçük yaşta tanı alan annelerin diyabet izlem ekibi tarafından daha yakından izlenmelerinin, annelerin yaşamsal yüklerini azaltacağı ve yaşam kalitelerinin iyileşmesine yardımcı olacağı düşünülmektedir.