Parkinson hastalarında subtalamik nükleus derin beyin stimülasyonu tedavisinin uykunun objektif parametrelerine, uyku kalitesine ve uyku ilişkili hastalıklara olan etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA UZUN
Danışman: Ayhan KÖKSAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, Parkinson hastalarında (PH) bilateral subtalamik nükleus derin beyin stimülasyonunun (STN-DBS) öznel uyku kalitesi, objektif uyku parametreleri ve uyku ile ilişkili bozukluklar üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, prospektif gözlemsel olarak planlanan bu çalışmaya bilateral STN-DBS uygulanan PH tanılı 20 hasta dahil edildi. Tüm hastalar cerrahiden 1 hafta önce, yeniden değerlendirmeyi kabul eden 10 hasta ise cerrahiden yaklaşık 6 ay sonra tüm gece video-polisomnografi (PSG), nörolojik muayene ve klinik ölçeklerle değerlendirildi. Uyku değerlendirmesinde Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (UŞİ), Scales for Outcomes in Parkinson's Disease-Sleep (SCOPA-Sleep) ve Parkinson Hastalığı Uyku Ölçeği-2 (PHUÖ-2) kullanıldı. Motor ve non-motor semptomlar Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeği (UPDRS), depresif belirtiler Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), yaşam kalitesi ise Parkinson Hastalığı Yaşam Kalitesi Ölçeği-39 (PDQ-39) ile değerlendirildi. Bulgular: Pre-operatif dönemde hastalarda kronik insomni, REM uykusu davranış bozukluğu, obstrüktif uyku apne sendromu, huzursuz bacaklar sendromu ve periyodik ekstremite hareket bozukluğu saptandı. Post-operatif dönemde EUÖ, PUKİ toplam puanı ve bazı alt bileşenleri, UŞİ, SCOPA-Sleep gündüz ve gece alt ölçekleri, PHUÖ-2 ve PDQ-39 skorlarında anlamlı düzelme izlendi. Ayrıca UPDRS bölüm 1, 2, 3 ve 4'e ait skorlar ile levodopa eşdeğer günlük dozlarında anlamlı azalma saptandı. PSG'de toplam kayıt süresi, yatak içi süre, uyanıklık süresi, NREM 1 süresi ve NREM 1 yüzdesinde anlamlı değişiklik görülürken, diğer uyku mimarisi bileşenleri, solunum parametreleri, periyodik bacak hareketleri ve REM atonisi ölçütlerinin çoğunda anlamlı farklılık izlenmedi. Sonuç: STN-DBS, PH'de motor semptomlar ve dopaminerjik tedavi yükünde azalma ile birlikte öznel uyku kalitesi, gündüz uykululuğu, gece semptom yükü ve yaşam kalitesinde anlamlı iyileşmeler sağlamıştır. Ancak objektif PSG bulgularının bu iyileşmeyi tam olarak yansıtmaması, uyku üzerindeki etkilerin heterojen ve çok boyutlu bir örüntü sergileyebileceğini göstermektedir.