Platin bazlı tedavi alan küçük hücre dışı akciğer kanserli hastalarda inflamatuar ve nütrisyonel parametrelerin prognoz üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE ÇELİKSÖZ BARIŞ
Danışman: Kadem ARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Küçük hücre dışı akciğer kanseri (KHDAK), genellikle ileri evrede tanı alması ve yüksek mortalite oranları nedeniyle küresel ölçekte ciddi bir halk sağlığı sorunu oluşturmaktadır. Bu çalışmada, KHDAK tanısı ile izlenen ve Platin bazlı kemoterapi uygulanan hastalarda inflamatuar ve nütrisyonel parametrelerin 1 yıllık sağkalım ve prognoz ile ilişkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Ayrıca inflamatuar ve nütrisyonel parametrelerin, farklı tedavi modaliteleri uygulanan hasta grupları arasında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Ünitesi'nde, 1 Aralık 2022 – 1 Eylül 2024 tarihleri arasında küçük hücre dışı akciğer kanseri tanısı alarak Platin bazlı kemoterapi ile tedavi edilen, 18 yaş üzeri hastalar dahil edilerek yapılmıştır. Hastaların demografik, klinik özellikleri, laboratuvar ve görüntüleme verileri incelenerek kaydedilmiştir. Çalışmaya dahil edilen tüm hastaların inflamatuar ve nütrisyonel durumlarını değerlendirmek amacıyla Pan İmmün İnflamasyon Değeri (PIV), Sistemik İnflamatuar Yanıt İndeksi (SIRI), Prognostik Nütrisyonel İndeks (PNI) değerleri hesaplanarak kayıt altına alınmıştır. Elde edilen veriler, Platin bazlı kemoterapi alan, Platin dışı kemoterapi alan ve kemoterapi uygulanmayan hasta grupları arasında sosyodemografik, klinik, laboratuvar ve görüntüleme parametreleri açısından karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Ayrıca bu gruplarda inflamatuar ve nütrisyonel indekslerin 1 yıllık sağkalım ve mortalite ile ilişkileri değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 138 küçük hücreli dışı akciğer kanseri hastası dahil edilmiştir. Hastaların %79'u erkek, %21'i kadın olup, yaş ortalaması 66,09 ± 9,70 yıldı. Katılımcıların %89,1'i aktif sigara kullanıcısıydı, %35,5'inde ise ailede malignite öyküsü mevcuttu. Hastaların %67,4'ünde en az bir ek hastalık saptanmış olup, en sık hipertansiyon (%45,7), diabetes mellitus (%28,3) ve astım/KOAH (%14,5) görülmüştür. Tedavi alt grupları incelendiğinde, hastaların %67,4'ü Platin bazlı kemoterapi (n=93), %7,2'si Platin dışı kemoterapi (n=10) almış; %25,4'ü ise (n=35) hiç kemoterapi almamıştır. Sağkalım analizlerinde medyan yaşam süresi Platin bazlı kemoterapi grubunda 182,5 (60–322) gün, Platin dışı kemoterapi grubunda 184,5 (84,75–452,75) gün, kemoterapi almayan grupta ise 71 (29–161) gün olarak hesaplanmıştır. Kemoterapi almayan hasta grubunun medyan sağkalım süresi, Platin bazlı tedavi alan hasta grubuna göre anlamlı derecede daha kısa bulunmuştur (p=0,044). Platin ve Platin dışı kemoterapi alan gruplar arasında ise sağkalım açısından anlamlı fark izlenmemiştir. İmmünonütrisyonel parametreler incelendiğinde, Platin bazlı kemoterapi alan hastalarda, PNI değerleri diğer tedavi gruplarına göre daha düşük, SIRI ve PIV değerleri ise daha yüksek bulunmuştur; ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildir. Buna karşın, Platin bazlı kemoterapi alan ve 1 yıl içinde mortalite gelişen hastalarda, PNI değerleri anlamlı derecede daha düşük (p=0,006), inflamatuar indeksler olan NLO (p=0,001), MLO (p=0,008), SIRI (p=0,001) ve PIV (p=0,003) değerleri ise, mortalite gelişmeyen hastalara kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Sonuç: Küçük hücre dışı akciğer kanseri tanılı ve Platin bazlı kemoterapi alan hastalarda inflamatuar ve nütrisyonel indeksler olan PNI, SIRI ve PIV ile 1 yıllık sağkalım arasında anlamlı bir ilişki bulduk. PNI skoru azaldıkça, 1 yıllık mortalite oranının anlamlı olarak artığını saptadık. Aynı hasta grubunda, SIRI ve PIV değerleri yükseldikçe 1 yıllık sağkalım süresi belirgin şekilde azaldığını gözledik. Kemoterapi almayan hastalarda, 1 yıl içindeki mortalite oranı, Platin bazlı tedavi alanlara göre anlamlı derecede yüksekti. Çalışmamız Platin bazlı tedavi uygulanan KHDAK hastalarında PNI, SIRI ve PIV'in 1 yıllık sağkalımı öngörmede anlamlı ve uygulanabilir biyobelirteçler olduğunu ortaya koymuştur. Bu indeksler, klinik kararlarda kolay ve etkili bir risk sınıflaması aracı olarak kullanılabilir. Anahtar Kelimeler: Küçük Hücre Dışı Akciğer Kanseri, Pan-İmmün İnflamasyon Değeri, Prognostik Nütrisyonel İndeks, Sağkalım, Sistemik İnflamatuar Yanıt İndeksi