Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan ve olmayan ergenlerde stresle başa çıkma tarzları, bilişsel hatalar ve algılanan ana-baba davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KLİNİK PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE ÇETİN
Danışman: Özalp EKİNCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada DEHB tanısı olan ergenlerin stresle başa çıkma tarzları, bilişsel hatalar ve algılanan ebeveyn davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın diğer bir amacı ise bu değişkenlerin DEHB tanılı ve sağlıklı ergenlerde karşılaştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmanın verileri ergenlerde Kişisel Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ), Çocuklar için Bilişsel Hatalar Ölçeği (ÇOBHÖ), Leuven Algılanan Ana-Baba Davranışları Ölçeği (LAAÖ/e), ebeveynlerde Conners Derecelendirme Ölçeği ve Leuven Ana-Baba Davranışları Ölçeği (LAAÖ/a), öğretmenlerde ise Conners Derecelendirme Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. DEHB grubuna ait veriler Ekim 2020-Nisan 2021 tarihlerinde İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nde, sağlıklı gruba ait veriler ise Mayıs 2021Nisan 2022 tarihlerinde çeşitli okullardan toplanmıştır ve 179 kişi analizlere dahil edilmiştir. Parametrik test varsayımları karşılandığında değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi için Pearson Korelasyon Katsayıları; gruplar arasındaki farklılıkların incelenmesi için Bağımsız Örneklem t-Testi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmada DEHB tanılı ergenlerde stresle aktif başa çıkma tarzları ile olumsuz bilişsel hatalar arasında negatif; anne ve babanın duyarlılığı ile pozitif bir ilişki bulunurken stresle pasif başa çıkma tarzları ile olumsuz bilişsel hatalar arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. DEHB tanısı olan ergenlerde stresle başa çıkmada boyun eğici yaklaşım puanları ve babaların algılanan psikolojik kontrol puanları sağlıklı ergenlerden daha yüksek; anne ve babaların algılanan duyarlılık puanları sağlıklı gruptaki ergenlerden daha düşük bulunmuştur. Sonuç: Çalışma sonucunda stresle başa çıkma tarzının bilişsel hatalar ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte anne ve babaların duyarlı davranışlarının aktif başa çıkmada önemli bir etken olabileceği saptanmıştır. Ayrıca DEHB ve sağlıklı grup arasında ebeveynlerin algılanan duyarlılık ve psikolojik kontrol davranışlarının farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.