COVİD-19 enfeksiyonu geçiren kronik hemodiyaliz hastalarında erken dönem damar yolu problemleri ve rezidüel renal fonksiyonların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR ARAT
Danışman: Egemen CEBECİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Covid-19 enfeksiyonu sırasında veya hastalık sonrasında görülebilen tromboembolik komplikasyonlar hasta mortalite ve morbiditesini arttırmaktadır. Covid-19 enfeksiyonu geçiren kronik hemodiyaliz hastalarında erken dönem damar yolu problemlerini ve hastaların rezidüel renal fonksiyonlarına etkilerini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, retrospektif, gözlemsel çalışmamıza Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 23.03.2020-31.08.2020 tarihleri arasında yatarak veya ayaktan hemodiyaliz ünitemizde hemodiyaliz tedavisi almış 83 hasta taranıp 30 hasta dahil edildi. Hastaların enfeksiyon sırasında ve enfeksiyondan itibaren ilk 3 aydaki diyaliz dosyalarına ve hastalara ulaşılıp hastanın damar yolu problemleri ve rezidüel renal fonksiyonlarındaki değişiklikler kaydedildi. Covid-19 öncesinde, enfeksiyon sürecinde ve Covid-19 sonrası birinci ve üçüncü aylarda yapılan tetkikleri kaydedildi. Bulgular: Ortalama yaşı 59,0 ± 16,3 yıl olan 30 hastanın %63,3'ü kadındı. En sık primer böbrek hastalığı diyabetik böbrek hastalığı (%36,7) iken hastalar ortanca 3,0 (1,0-6,0) yıldır hemodiyalize girmekteydi ve %90'ı haftada 3 gün hemodiyaliz almakta, %30'u tünelli kateter ile %70'i AV fistül ile hemodiyalize girmekteydi. Hastaların %66,7'sinin rezidüel renal fonksiyonları mevcutken ortanca rezidüel idrarları 300 (100-500) ml/gündü. Covid-19 sırasında tünelli kateteri olan bir hastada kateter disfonksiyonu nedeniyle damar yolu problemi gelişmişken Covid-19 sonrası üç aylık süreçte hastaların dördünde (%13,3) daha damar yolu problemleri gelişmişti. İki hastanın rezidüel idrarları Covid-19 sonrasındaki üç aylık süreçte kaybolmuştu. Üç ay sonunda ortanca idrar miktarları 300 (100-500) ml/gün idi. Covid-19 enfeksiyonundan önceki ay yapılan ve birinci, üçüncü ay tetkikleri ile karşılaştırıldığında Kt/V değerleri ve fosfor değerlerinde anlamlı değişiklik olmazken, hemoglobin değeri Covid-19 öncesi ile karşılaştırıldığında Covid-19 sonrası birinci ayda anlamlı düşerken (p=0,002), Covid-19 sonrası birinci aydan üçüncü aya anlamlı olarak yükselmekteydi (p<0,001)(sırasıyla 10,5 ±1,5, 9,3 ±1,5, 10,7 ±1,9). Sonuç: Covid-19 enfeksiyonu geçiren her altı kronik hemodiyaliz hastasından biri bu süreçte veya sonrasındaki erken dönemde damar yolu problemi yaşamakta olup bu hastalarda damar yollarını korumaya yönelik tedavi stratejileri açısından çalışmalara ihtiyaç vardır ve hastaların rezidüel idrarlarında bu süreçte dikkate değer azalma olmamaktadır. Anahtar Kelimeler: Covid-19, damar yolu, hemodiyaliz, rezidüel renal fonksiyon, tromboemboli