Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı alan ergenlerde ve ebeveynlerinde üstbiliş
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP ECE TOKSOY
Danışman: Özalp EKİNCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, DEHB tanılı ergenlerde metakognitif özelliklerin tanımlanması, bu özelliklerin DEHB alt görünümleri ve ebeveynlerin metakognisyonları ile olan ilişkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran 12-18 yaş aralığındaki DEHB tanılı, en az 3 aydır psikiyatrik tedavi almayan ve ek tanısı olmayan 107 ergen hasta ve 100 sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Tanısal değerlendirme için çalışmaya katılan ergenlere klinisyen tarafından "Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli- Türkçe Versiyonu" uygulanmış, sosyodemografik veri formu doldurulmuştur. Bulgular: DEHB'li hastaların MCQ-C tüm alt ölçek puanları ve toplam puan ortalaması kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Ebeveynlerinde eşik üstü DEHB semptomları olan ergenlerin metakognisyonları arasında istatiksel açıdan anlamlı fark bulunamamıştır. DEHB'li hasta grubunun ebeveynlerin MCQ-30 tüm alt ölçek puanları ve toplam puan ortalaması; kontrol grubunun ebeveynlerine göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. DEHB alt görünümleri arasında metakognisyon şiddeti açısından anlamlı fark bulunamamıştır. CADÖ-Y/U Mükemmeliyetçilik ve Sosyal Problemler alt ölçek puanları arttıkça MCQ-C Olumsuz Üst Endişeler alt ölçeği puanlarının da korele şekilde arttığı bulunmuştur. Ek olarak da BIS-11 ölçeğinin Plansızlık alt ölçek puanları arttıkça MCQ-Olumsuz Üst Endişeler alt ölçek puanlarının da korele şekilde arttığı saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızdan elde edilen bulgular, DEHB'li olgularda, onların ebeveynlerinde ve eşik üstü DEHB semptomları olan ebeveynlerde metakognisyon şiddetinin yüksek olduğunu göstermiştir. Buradan yola çıkarak; DEHB'li bireylerin metakognitif farkındalıklarının arttırılmasının hem olguların tedaviye daha rahat uyum sağlamalarına hem de terapötik müdahale açısından alternatif yöntemlere hazır hale gelebilmelerine yardımcı olacağı düşünülebilir. Konu ile ilgili daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: DEHB, Ebeveyn, Ergen, Metakognisyon