Gebelerde bilinçli farkındalık (mindfulness) temelli stres azaltma programının depresyon, psikolojik iyi oluş ve prenatal bağlanmaya etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EBELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EBRU SAĞIROĞLU

Danışman: Yasemin AYDIN KARTAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı Bilinçli Farkındalık (Mindfulness) Temelli Stres Azaltma (BFTSA) programının gebelerin psikolojik iyi oluş, depresyon düzeyi ve prenatal bağlanma üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, İstanbul Anadolu Yakası'nda bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin gebe polikliniğinde 2023-2024 yılları arasında gerçekleştirilmiş, randomize kontrollü bir tasarımla yürütülmüştür. Çalışmaya katılan gebeler basit rastgele örnekleme ile müdahale (n:54) ve kontrol (n:54) gruplarına ayrılmıştır. Müdahale grubuna sekiz hafta süren Bilinçli Farkındalık (Mindfulness) Temelli Stres Azaltma programı uygulanırken kontrol grubuna rutin bakım verilmiştir. Veri toplama araçları arasında Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Prenatal Bağlanma Ölçeği ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Veriler uygulama öncesi, uygulamadan hemen sonrası ve uygulama sonrası dördüncü haftada toplanmıştır. Bulgular: Müdale ve kontrol grubu gebelerin sosyo-demoğrafik ve tanımlayıcı özellikleri arasında anlamlı fark olmadığı saptandı. Müdahale grubunda Beck Depresyon Ölçeği son test puanlarının kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Prenatal Bağlanma Ölçeği puanlarının müdahale grubunda, kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiş ve bilinçli farkındalık düzeyindeki artışın bu bağlanmayı olumlu yönde etkilediği görülmüştür (p<0,05). Müdahale ve kontrol gruplarında Psikolojik İyi Oluş Ölçeği puanları değerlendirildiğinde uygulma sonrası izlem testte müdahale grubunun psikolojik iyi oluş düzeylerinin anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç: Bilinçli farkındalık (mindfulness) temelli stres azaltma programı gebelerde depresyon düzeyini azaltırken psikolojik iyi oluş ve prenatal bağlanmayı anlamlı derecede artırmıştır. Anahtar Kelimeler: Bilinçli Farkındalık, Depresyon, Gebelik, Mindfulness, Prenatal Bağlanma