Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde takip edilen 34. GH ve altında doğan prematürelerde, taburculukta ekstrauterin büyüme geriliği ve buna etki eden risk faktörlerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA SADIK ÖZMEN
Danışman: Serdar CÖMERT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: EUBG, taburculuk sırasındaki vücut ağırlığının büyüme eğrilerine göre 10. persantilin altında olması veya Z skoru açısından 2 standart sapmanın (SD) üzerinde düşüş göstermesi şeklinde tanımlanmaktadır. EUBG gelişiminde rol oynayan risk faktörlerinin erken dönemde tanımlanması, alınabilecek uygun beslenme ve takip önlemleriyle prematüre bebeklerin sağlıklı büyüme ve gelişimlerinin desteklenmesine katkı sağlayacaktır. Bu çalışmanın amacı, yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenen 34. Gestasyon haftası ve altında doğan prematüre bebeklerde taburculukta EUBG görülme oranını belirlemek ve bu duruma etki eden risk faktörlerini saptamaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu retrospektif tanımlayıcı çalışmaya, 2020–2024 yılları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Süleymaniye Doğum ve Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde tedavi gören 34 gestasyon haftası ve altındaki toplam 199 prematüre bebek dahil edilmiştir. Olgular, EUBG olanlar ve EUBG olmayanlar olmak üzere iki gruba ayrılarak istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. EUBG, doğum sonrası dönemde beklenen büyüme hedeflerine ulaşılamaması olarak tanımlanmış; taburculukta vücut ağırlığı persantilinin 10. persantilin altında olması EUBG, 3. persantilin altında olması ise ciddi EUBG olarak kabul edilmiştir. BULGULAR: Dahil edilen 199 prematürenin, 104'ü (%52,3) erkek, 95'i (%47,7) kız idi. Bebeklerin ortalama gestasyon yaşları 30,58±2,82 hafta idi. Bebeklerin ortalama doğum ağırlığı, boy ve baş çevresi sırasıyla, 1479,37±497,39 gram, 39,34±4,63 cm ve 28,44±3,27 cm olarak saptandı. Olguların 41'i (%20,6) NSD ve 158'i (%79,4) sezaryen (C/S) ile doğduğu saptandı. Olguların ilk enteral beslenme şekli değerlendirildiğinde, 160'ı (%80,4'ü) anne sütü, 39'u (%19,6) ise formül mama ile beslenmeye başlamıştır. Olguların doğum tartılarına ulaşma süresi medyan 13 gün, total parenteral nutrisyon (TPN) süresi 15 gün, minimal enteral beslenmeye başlanma zamanı 2 gün olarak belirlenmiştir. Günlük 50 ml/kg enteral beslenmeye başlanma süresi 10 gün, tam enteral (110–120 ml/kg/gün) beslenmeye geçiş süresi 15 gün ve günlük 120 kcal/kg kalori alma süresi ise 19 gün olarak saptanmıştır. ix Olguların taburculuk anındaki antropometrik ölçümleri incelendiğinde, ortalama vücut ağırlığı 2319,47±543,37 gram, boy uzunluğu 44,97±3,43 cm ve baş çevresi 32,72±2,32 cm olarak belirlenmiştir. Taburculukta ciddi ekstrauterin büyüme geriliği %36,7 (n=73), ekstrauterin büyüme geriliği ise %57,3 (n=114) olarak saptanmıştır. Hastane yatış süresi EUBG ve ciddi EUBG olan grupta anlamlı olarak daha uzun bulunmuştur (p 0,001), (p <0,001). Total parenteral nutrisyon (TPN) süresi de anlamlı şekilde daha uzun saptanmıştır (p <0,001),(p <0,001). Benzer şekilde, 50 ml/kg/gün enteral beslenmeye başlanma zamanı (p 0,003),(p <0,001), tam enteral beslenmeye (110–120 ml/kg/gün) geçiş süresi (p 0,001),(p <0,001) ve 120 kcal/kg/gün kalori alma süresi de EUBG olan grupta anlamlı olarak daha uzun bulunmuştur (p 0,01), (p <0,01). İntrauterin büyüme kısıtlılığı (İUBK) ve gebelik yaşına göre küçük (SGA) olma EUBG riskini artırmaktadır. Risk faktörlerinden doğum ağırlığı, boy ve baş çevresi düştükçe, hastane yatış süresi uzadıkça, TPN süresi ve santral kateter süresi uzadıkça, ciddi EUBG riski artmaktadır. Pulmoner kanama, postnatal steroid kullanımı, santral kateter varlığı, geç sepsis, nekrotizan enterokolit (NEK) ciddi EUBG riskini artırmaktadır. Eritrosit süspansiyon (ES) uygulaması da ciddi EUBG riskini artırmaktadır. SONUÇ: Çalışmamızda preterm bebeklerde taburculukta EUBG'nin sık olduğu tespit edildi. SGA ve İUBK bebeklerin yakından izlenmesi, risk altındaki olguların taburculuk öncesi daha erken dönemde tanımlanmasına katkı sağlayabilir. Uzamış hastane yatışı, total parenteral beslenme ve santral kateter kullanım sürelerindeki artışın yanı sıra pulmoner kanama, postnatal steroid maruziyeti, geç sepsis ve nekrotizan enterokolit, ciddi EUBG gelişimine katkıda bulunan temel faktörler olarak belirlenmiştir. Bu bulgular, bu hassas popülasyonda büyüme geriliğini en aza indirmek için beslenme stratejilerinin optimize edilmesi ve dikkatli klinik takip gerekliliğini vurgulamaktadır. Anahtar kelimeler: Prematürite, Büyüme, Risk faktörleri, Minimal enteral beslenme, TPN, Hastanede yatış süresi