Akut pankreatit ciddiyetini belirlemede obezite ve yağlanma paterninin prognostik rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERYEM ASLAN
Danışman: İhsan ATEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akut pankreatit: Akut karın ağrısı nedeniyle başvuran hastalarda ayırıcı tanıda unutulmaması gereken, kanda amilaz ve lipaz yüksekliği ile seyreden pankreasın enfektif olmayan inflamasyonudur. İnsidansı yaklaşık 34/100.000 olan ve gastroenterolojik patolojiler içinde en sık acil yatış gerektiren hastalıktır. %80 hafif seyretmesine rağmen şiddetli vakaların morbidite ve mortalitesi yüksektir. Hastalığın ciddiyetini ve komplikasyonlarını tahmin etmek için klinik bulgular, laboratuvar parametreleri ve skorlama sistemleri kullanılmaktadır. Obezite, vücutta artan yağlanmayı ifade etmektedir. Obezitede artan inflamatuar moleküller ve ek hastalıklar hem akut pankreatitin daha sık görülmesine hem de hastalığın daha şiddetli olmasına neden olmaktadır. Bu çalışmamızda obezitenin ve yağlanma paternlerinin akut pankreatit hastalık ciddiyeti ve olumsuz olayları öngörmedeki rolünü araştırmak, klinik pratikte kullanılan obezite ölçekleri ile abdomen bilgisayarlı tomografisinde elde edilen yağ-kas dokusu verilerini karşılaştırmak ve bu konu hakkındaki bilgi düzeyini artıracak çalışmalara katkıda bulunmak amaçlanmaktadır. Gereç-Yöntem: Çalışmamız prospektif gözlemsel çalışma olarak planlandı. Ankara Şehir Hastanesi'ne 20 Mayıs 2021 ile 28 Şubat 2022 arasında Acil Servise başvuran akut pankreatit tanısı ile İç Hastalıkları Kliniği'ne danışılan hastalar çalışmamıza dahil edildi. Hastalar çalışma hakkında bilgilendirildi ve onamları alındı. Çalışmamıza 18 yaş üstü, gebe olmayan, malignite tanısı olmayan akut pankreatit tanılı hastalar alındı. 285 hasta çalışmamıza kabul edildi. 15 hasta klinik takibinde malignite tanısı aldıktan sonra çalışmadan çıkarıldı. Başvurusundan sonraki 72 saat içinde çekilen abdomen bilgisayarlı tomografileri, hastaların kliniği hakkında kör radyoloji doktorları tarafından incelendi. Boy, kilo ve bel çevresi ölçümleri yapıldı. Ayrıca hastaların yatış süresi boyunca laboratuvar bulguları, klinik bulguları ve diğer görüntülemeleri tarandı. Gelişmiş ise komplikasyonlar not edildi. Hastaların demografik verileri, sigara kullanımı, alkol kullanımı kaydedildi. Çalışmanın birincil sonlanım noktaları: Birleşik sonlanım olup akut pankreatit ilişkili herhangi bir ciddi klinik olay (Ölüm veya ciddi hastalık veya yoğun bakım ihtiyacı veya nekroz veya komplikasyon) gelişmesidir. İkincil sonlanım noktaları ise ölüm, ciddi hastalık, nekroz ve komplikasyon gelişimi ile yoğun bakım ihtiyacıdır. Bulgular: Çalışmamızda 149 (%52,3) kadın, 136 (%47,7) erkek hasta toplam 285 hasta mevcut olup yaş ortalaması 53,82 ± 17,11 idi. Birleşik sonlanım noktası için tek değişkenli ve çok değişkenli analiz yapıldı. Buna göre, birçok parametre tek değişkenli analizde komplike hastalık ilişkili iken; SIRS varlığı (p=0,001), kan üre azotu (p=0,001), C-reaktif protein (p=0,025), HDL-C (p=0,018) ve cilt altı yağ dansitesi (p=0,025) çok değişkenli analizde birleşik sonlanım için bağımsız risk faktörü olarak bulundu. Buna göre: SIRS varlığı, BUN>22 mg/dL ve CRP>87 mg/ L olanlar olmayanlara göre herbiri için yaklaşık 3,5 kat komplike olma riskine sahipken, HDL-C<42 mg/ dL ve cilt altı yağ dansitesi mutlak değeri<103,5 olanlar olmayanlara göre yaklaşık 2 kat olumsuz olay gelişme riskine sahipti. Sonuç: Çalışmamızda obezite ölçümlerinden cilt altı yağ dansitesinin akut pankreatitle ilişkili ciddi klinik olaylar için bağımsız risk faktörü olduğu fakat kilo, bel çevresi, BKİ, VAİ, kas alanı, visseral ve subkutan adipozitenin komplike hastalığı öngörmede yeterli olmadığı saptandı.Ancak daha geniş çaplı ve çok merkezli çalışmalarla, bu önemli bulgunun desteklenmesi gerekmektedir.