Hastanede yatan çocuklarda parenteral idame izotonik ve hipotonik sıvıların hiponatremi riski açısından karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. SAMİ ULUS KADIN DOĞUM ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUR ÇALIŞKAN AYDAŞ
Danışman: Esma ALTINEL AÇOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Son yıllarda birçok rehberde, çocuklarda günlük parenteral idame sıvı olarak izotonik sıvıların kullanımı önerilmektedir. İzotonik sıvıların daha yaygın kullanımının iyatrojenik hiponatremiye bağlı morbidite ve mortaliteyi azaltacağı düşünülmektedir. Çalışmamızda hastanede yatırılarak izlenen çocuklarda idame sıvı olarak 1/3 SF, 1/2 SF ve %5 dekstroz içeren izotonik sıvı kullanımının hiponatremi gelişimine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Ankara, Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Pediatri Servislerinde Ocak 2021- Haziran 2022 tarihleri arasında yatırılarak izlenen ve yatış sırasında serum Na düzeyi normal saptanan, 1 ay- 83 ay arası hastalar alındı. Sıvı elektrolit dengesini etkileyebilecek ishal, kusma gibi belirtilerin eşlik ettiği hastalar, yatışı sırasında serum Na seviyesi normal sınırların dışında olan, dehidrasyonu nedeniyle defisit sıvı tedavisi gerektiren, Na ve su dengesi bozukluklarıyla seyredebilecek kronik hastalığı olan çocuklar çalışma dışında tutuldu. Hastalar idame sıvı içeriğine göre 1/3 SF, 1/2 SF ve izotonik+%5 dekstroz olmak üzere üç gruba ayrıldı. Serum Na değeri 135-145 mEq/L arası normal olarak kabul edildi. Kontrol serum Na örneği alınma saati, 8-16 saat, 17-32 saat ve 33-48 saat olmak üzere 3 gruba ayrılarak başlangıç Na düzeyleri ile karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam 215 hastanın ortanca yaşı 25 ay (1-83 ay) ve hastaların 90'ı kız (%41,9), 125'i erkek (%58,1) idi. Hastaların 69'una (%32,1) 1/3 SF, 72'sine (%33,5) 1/2 SF, 74'üne (% 34,4) izotonik+%5 dekstroz tedavisi verilmiştir. Hastalar aldıkları mayilere göre başlangıç Na düzeyi açısından karşılaştırılmış ve gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Mayi gruplarının kontrol Na düzeyinin karşılaştırılmasında ise her bir grup arasında anlamlı fark saptanmıştır. (Sırasıyla; p=0,009, p=0,003, p<0,001) Hastalar, aldıkları mayilere göre başlangıç ve kontrol Na değerleri arasındaki fark açısından karşılaştırıldığında üç grup arasında anlamlı fark olduğu görülmüştür. (p<0,001) Ortalama 21. Saatte kontrol serum Na düzeyine bakılmıştır. Bu süre en erken 8, en geç 48. saattir. Kontrol Na örneği alınma saati 8-16 saat, 17-32 saat ve 33-48 saat olmak üzere 3 gruba ayrılarak başlangıç Na düzeyleri ile karşılaştırılmıştır. Kontrol Na alınma saatinin Na düzeyindeki değişimi etkilemediği görülmüştür. Sonuç: Çocuk hastalarda idame sıvı tedavisinde hipotonik sıvılar kullanıldığında hastane kaynaklı hiponatremi riski artmaktadır. Parenteral idame sıvı tedavisinde izotonik sıvıların kullanımı hiponatremi riski açısından daha güvenlidir.