Matür gebelik yaşına göre küçük bebeklerin genel spontan hareketlerinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KAYSERİ ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU SERT JABARIN
Danışman: Ahmet ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:MATÜR GEBELİK YAŞINA GÖRE KÜÇÜK BEBEKLERİN GENEL SPONTAN HAREKETLERİNİN İNCELENMESİ ÖZET Giriş: Gestasyon yaşına göre <10 percentil (p) doğum ağırlığı SGA (gebelik yaşına göre düşük doğum ağırlığı ile doğan bebekler) olarak tanımlanmaktadır. SGA'lı infantların motor gelişimi konusunda bir fikir birliği yoktur. 'General Movements (GMs)', anne karnında 9. haftadan itibaren fetüsün ve yenidoğan döneminden itibaren postterm 4-5. aya kadar spontane ve zengin repertuarlı kompleks hareket paternleridir. GMs değerlendirme, Prechtl' Analizi olarak da adlandırılır ve GMs görülen zaman periyodunda hareketlerin karakteristiğini inceleyen bir video gözlem ve analiz yöntemidir. Postnatal dönemde preterm ve/veya term dönemde yapılan GMs değerlendirmenin, başta serebral palsi (CP) olmak üzere ileride gelişebilecek nörolojik problemleri öngörü değeri oldukça yüksektir. Özellikle postterm 2-5. ay arasında yapılan değerlendirmenin tahmin değerinin oldukça yüksek olduğu ve uzun vadeli nörolojik sonuçlarla ilişkili olduğu birçok çalışmada bildirilmiştir. Bu çalışmanın amacı; SGA durumunun yenidoğanların erken dönemdeki nörolojik gelişimine ve genel spontane hareketlerine etkisini değerlendirmektir. Bu sayede uzun vadede görülebilecek nörogelişimsel geriliklerin erken dönemdeki sürecinin anlaşılmasına ve gerekliyse erken müdahaleye olanak sağlamasına önemli katkılar sağlayacak bilgiler elde edilebileceğimizi düşünmekteyiz. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda GMs değerlendirme; Matür SGA yenidoğanların genel spontane hareketlerinin araştırılacağı çalışmaya; Kayseri Şehir Hastanesi Yenidoğan poliklinik kontrolüne 2022-2023 yılları arasında gelen ve/veya anne yanı muayenesinde saptanan gestasyon yaşı 38 hafta ve üzeri olan matür SGA ve matür AGA bebek dahil edildi. Araştırma tek merkezli olarak gerçekleştirildi. Bebeğin doğumunu takip eden ilk 3 gün hariç olmak üzere term dönem hareketler için 38-44. haftalar arası 1 çekim ve FMs dönemi için ise postterm 54-58. haftalar arası 1 çekim olmak üzere her olgudan toplam 2 video kaydı alındı ve bebeklerin takibi yapıldı. Video çekimlerinde; bebeğin ağlamadığı ve huzurlu olduğu zamanlarda yapılmasına, gerektiğinde çekime ara verilmesine, doğum sonrası ilk 3 gün ve 2. ayda görüntü alınmamasına, etrafta bebeğin dikkatini dağıtabilecek oyuncak, ayna gibi nesnelerin olmamasına ve mümkün olduğunca bebeğin çıplak (sadece bezi veya zıbınıyla) olmasına dikkat edildi. Veriler SPSS 22 programına kaydedilmiş ve analizleri yine aynı programda yapıldı. Tanımlayıcı istatistikler için frekans, yüzde, ortalama değer, standart sapma, median değer, en yüksek ve en düşük (min-max) değerleri kullanıldı. Değişkenler arasındaki ilişkiyi göstermek için Pearson Korelasyon katsayısı ve Spearman's korelasyon katsayısı kullanıldı. İstatistiksel olarak farkın önemliliği p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışma postnatal 4. haftasında olan 51 bebek ile başladı. Çalışmamıza dahil edilen bebeklerin 21'i (%47,7) kontrol grubunda, 23'ü (%52,3) ise hasta grubundaydı. Bebeklerin %25,0'ı annelerinin ilk gebelikleriydi. %56,8 (n: 25) sıklıkla annelerinin ikinci veya üçüncü gebelikleri iken %18,2 sıklıkla (n: 8) annelerinin dördüncü veya üstü gebelikleri sonunda doğum gerçekleşmişti. Kontrol ve hasta grubu arasında cinsiyet, doğum haftası ve annenin gebelik sayısı arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Tüm hastaların FMs skorları ortalama 26.88±1.79 (min-max:22-28) idi. Hasta grubunda FMs anlamlı olarak düşük bulundu (p:0,046 p<0,05). FMs skoru ile bazı değişkenler arasındaki korelasyona bakıldığında anne yaşı, baba yaşı, doğum ağrılığı, doğum uzunluğu ve annenin toplam gebelik sayısı arasında anlamlı bir korelasyon bulunmadı. Hasta ve kontrol grubunun motor optimalite skoru (MOS) açısından anlamlı bir farklılık gösterilemedi. Hasta ve kontrol grubunda MOS alt grupları ile anne ve baba yaşı, bebeklerin doğum ağırlığı ve boyu arasında korelasyon bulunmadı. Ancak doğum haftası ile 'movement characters' alt grubu arasında negatif yönlü bir korelasyon vardı (p:0,046) (p<0,05). Fms skoru ile MOS grupları arasında pozitif yönlü korelasyon anlamlıydı. (p<0,05) Bu verilere ek olarak 10 SGA bebeğin postnatal 4. hafta videolarında GMs değerlendirilmiş olup 2 bebekte 'poor repertoire' hareket tesbit edilmişti, ancak her iki bebekte postnatal 16. haftada de FMs izlendi. Sonuçlar: Düşük doğum ağırlığı ile doğan bebeklerin nörolojik gelişimi, Prechtl Analizi'nin FMs dönemi için kullanılan güncel skorlama sistemiyle incelendi. Bu çalışma, SGA bebeklerin nörolojik gelişimini değerlendirmek amacıyla düzenlenmiş olup Prechtl Analizi'nin FMs dönemi için kullanılan güncel skorlama sisteminin önemini vurgulamaktadır. SGA olarak doğan bebeklerin motor repertuarlarının genellikle AGA bebeklere kıyasla daha düşük olduğu gözlemlenmiştir. Bu düşük skorlar, SGA bebeklerin perinatal dönemde yaşadığı risklerin ve uzun vadeli nörogelişimsel sorunların göstergesi olabileceğini düşünmekteyiz. Özellikle, SGA bebeklerin perinatal dönemde yaşadığı komplikasyonlar arasında dikkate değer bir şekilde yüksek olan hastane yatışı oranları ve uzun vadeli gelişimsel sorunlar, bu durumun klinik önemini vurgular. Bu sebeple, SGA bebeklerin izlenmesi ve erken müdahalelerin yapılması; nörogelişimsel sorunların önlenmesi, önlenemiyorsa bile hafifletilmesi açısından büyük önem taşır. Bu çalışmanın sonuçları, SGA bebeklerin izlenmesinde ve tedavi planlarının oluşturulmasında klinik uygulamalara rehberlik edebilir. Anahtar kelimeler: SGA, Prechtl Analizi, term bebek