Bilateral diz osteoartritli hastalarda izokinetik egzersiz sistemi ve ev egzersiz programının denge ve yürüme analizi, ağrı şiddeti ve yaşam kalitesine etkilerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİH KAHYAOĞLU
Danışman: Filiz ESER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Osteoartrit (OA), eklem kıkırdağının destrüksiyonu ve periartiküler kemik yapının yeniden şekillenmesiyle karakterize; ağrı, şişlik, sertlik gibi semptom ve bulgular veren yavaş progresif dejeneratif bir eklem hastalığıdır. Diz OA'nın progresyonu multifaktöriyel olmakla birlikte kas gücü kaybı hastalık ilerleyişine etki etmektedir. Bu yüzden diz OA'lı hastalarda hastalık progresyonunu engellemek ve diz ağrısını azaltmak amacıyla yapılan güçlendirme egzersizleri önemli role sahiptir. Bu çalışmada amacımız diz OA'lı hastalara yönelik daha etkili ve yararlı tedavi şeması oluşturabilmek için izokinetik egzersiz sistemi ve ev egzersiz programının denge ve yürüme analizine, ağrı şiddetine ve yaşam kalitesine etkilerinin karşılaştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon polikliniklerine Şubat 2022- Şubat 2023 tarih aralığında başvuran primer diz OA (gonartroz) tanısı almış, dahil edilme kriterlerine uyan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 60 hasta alındı. Ardından hastalar iki gruba ayrılarak ilk gruba 10 seans konvansiyonel elektroterapi ile birlikte altı hafta süre ile haftada üç kez ev tabanlı diz fleksör ve ekstansör kaslara yönelik izometrik ve izotonik güçlendirme egzersizleri verildi. İkinci gruba 10 seans konvansiyonel elektroterapi ile birlikte altı hafta süre ile haftada üç kez fizyoterapist eşliğinde diz fleksör ve ekstansör kaslara yönelik izokinetik güçlendirme programı uygulandı. Hastaların tedavi başlangıcı ve sonrasında vizüel analog skala (VAS), Western Ontario and Mcmaster Universities Arthritis Index (WOMAC), kısa form-36 (SF-36), 6 dakika yürüme testi (6-MWT), zamanlı kalk ve yürü testi (TUG), Berg denge ölçeği (BBS), diz fleksör ve ekstansör grup kas gücü ölçümü, denge analizi (kararlılık limitleri, salınım alanı, iz uzunluğu, hız, yanal salınım, ön-arka salınım, Romberg Quotients değeri) ve spatiotemporal yürüme analizi (kadans, salınım ve basma fazı yüzdeleri, adım uzunluğu, çift adım uzunluğu, adım genişliği, adım süresi, ayak açısı ve yürüme hızı) parametreleri değerlendirildi. Bulgular: Ev egzersiz grubunun yaş ortalaması 53,6 iken izokinetik egzersiz grubunun yaş ortalaması 54,8 olarak hesaplanmıştır ve grupların yaş dağılımı benzerdir (p=0,471). Ev egzersiz grubundaki hastalar eğitim düzeyi olarak ilkokul, ortaokul ve lise mezunu şeklinde dağılım gösterirken; izokinetik egzersiz grubundaki hastalar lise, lisans ve üstü mezun şeklinde dağılmıştır. Gruplar arasında boy, vücut ağırlığı ve vücut kitle indeksi (VKİ) açısından ise istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır. Her iki grupta da tüm VAS ve WOMAC skorlarında, ruhsal sağlık parametresi haricindeki SF-36 alt parametrelerinde, TUG süreleri, BBS skorları, 6-MWT mesafelerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde iyileşme saptanmıştır (p 0,05). Sonuç: Her iki tedavi grubunda da yürüme parametreleri, ağrı skorları, postüral stabilite, yaşam kalite indeksleri, fonksiyonel denge parametreleri ve fonksiyonel kapasitenin tedavi öncesine göre tedavi sonrası daha iyi olduğu bulunmuştur. Aktivite VAS skorları, mental sağlık parametreleri ve fonksiyonel kapasite açısından izokinetik egzersiz programı konvansiyonel ev egzersiz programına göre daha üstündü. Bu sonuçlar non-farmakolojik tedavi yöntemlerinin diz OA hasta grubunda özellikle yürüme ve denge biyomekaniğini destekleyerek hastaların ağrı ve fonksiyonel durumlarına olumlu etkilerinin olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Denge, diz osteoartriti, egzersiz, izokinetik, yaşam kalitesi, yürüme analizi