Kemoterapi uygulanan yaşlı bireylerde kırılganlık, yorgunluk ve fonksiyonel durum arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP ÖZTÜRK
Danışman: Semiha AKIN EROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Bu araştırma kanser hastalığı olan yaşlı bireylerin kırılganlık durumu, yorgunluk ve fonksiyonel durumlarının tanımlanması, kırılganlık, yorgunluk ve fonksiyonel durum arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı-ilişki arayıcı araştırmadır. Çalışma örneklemini akciğer, kolon ve meme kanseri tanısıyla kemoterapi uygulanan 246 yaşlı birey oluşturdu. Veriler Hasta Bilgi Formu, Kronik Hastalık Tedavisinde Fonksiyonel Değerlendirme-Yorgunluk Ölçeği [FACIT-F], Edmonton Kırılganlık Ölçeği (EFS) ve Lawton ve Brody Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (IADL) kullanılarak toplandı. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 70,39 ± 4,52 yıldır. Örneklemin %33,7'si akciğer kanseri, %33,3'ü meme kanseri tanısıyla tedavi görmektedir. Edmonton Kırılganlık Ölçeği puan ortalaması (11,48 ± 2,28) grubun şiddetli kırılgan ve orta düzeyde yorgun olduğunu göstermektedir (FACIT-F Ölçeği: 93,43 ± 8,29). Yaşlı bireyler günlük işlevsel yeterlilik düzeyleri açısından orta düzeyde bağımlı bulundu (Lawton ve Brody Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği: 3,57 ± 1,71). Edmonton Kırılganlık Ölçeği ile Lawton ve Brody Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve orta düzeyde ilişki (r= -0,445; p < 0,05), Edmonton Kırılganlık Ölçeği ile FACIT-F toplam ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve iyi düzeyde ilişki belirlendi (r=0,665; p < 0,05). Sonuç: Bu araştırmada grubun üçte ikisinin şiddetli kırılgan grupta yer aldığı, kolorektal kanserli yaşlı hastaların daha kırılgan olduğu ve günlük işlevsel yeterlilik düzeylerinin daha olumsuz etkilendiği, meme ve akciğer kanseri tanısıyla kemoterapi alan yaşlı hastaların daha yorgun olduğu bulundu. Kırılganlık oranı ve yorgunluk düzeyine ilişkin bulgular yaşlı kanser hastalarının kemoterapi süresince geriatri konusunda uzmanlaşmış bir ekip tarafından bütüncül yaklaşımla değerlendirilmesi ve desteklenmesi gerektiğine işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Kanser, Kemoterapi, Kırılganlık, Yaşlı Bireyler, Yorgunluk