Deneysel iskemi reperfüzyon hasarında deksmedetomidin ve levobupivakainin etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİL İBRAHİM TURNA
Danışman: Sevgi KESİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Klinikte, iskemi/reperfüzyon (I/R) hasarı mortalitesi yüksek vasküler bir kriz olup sıklıkla akut mezenterik iskemi, şok ve majör operasyonlardan sonra ortaya çıkmaktadır. Literatürde I/R hasarını önlemede değişik moleküllerin etkili olduğu bildirilmekle birlikte en etkili tedavi hala bilinmemektedir. Literatürde Dex'in karaciğer, böbrek, beyin ve retinada I/R hasarı üzerine koruyucu etkisi olduğunu gösteren çalışmalar bulunmaktadır. Lokal anestezik (LA) uygulaması, postoperatif analjezi amacıyla birçok cerrahi prosedürde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bupivakain (B) ve levobupivakain (LVB) de bu amaçla sıklıkla kullanılan LA ajanlardandır. LVB, amid yapılı lokal anesteziklerden olup bupivakainin negatif enantiomeridir. Lokal anestezik etkisinin yanında adrenerjik antagonist etkisi de bulunmaktadır. LA'lerin anti-inflamatuar etkileri çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Dex'in anti-inflamatuar etki mekanizması ile I/R hasarını önleyebileceği bilgisi dikkate alındığında, LA'lerin de antiinflamatuvar etkisi nedeniyle I/R hasarını azaltabileceği öngörülmektedir. Literatürdeki çalışmalarda LVB ile Dex'in birlikte güvenli bir şekilde kullanılabileceği ve daha etkin bir analjezi ve anestezi sağladığı bildirilmektedir. Bu nedenle çalışmamızda, Dex ve LVB'in birlikte daha güçlü bir antiinflamatuvar etki sağlayabileceği düşünüldüğünden IR hasarını önlemede daha etkili olabileceği hipotezi ile kombine kullanımının da etkileri araştırıldı. Bu çalışmanın primer amacı Dex ve LVB'inin I/R hasarında oksidatif stres parametreleri üzerine etkilerinin ortaya konulmasıdır. Sekonder amacı ise organ fonksiyonlarını gösteren kan biyokimyasal parametreleri, iskemi biyomarkerları ve histopatolojik olarak organ hasarı üzerine etkilerinin ortaya konulmasıdır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Hamidiye Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurul'undan alınan onay (Onay Tarihi/Onay No: 28/07/2022/07-02) ile 03-28 Ekim 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Hamidiye Hayvan Deneyleri Labaratuvarı'nda yapıldı. Sıçanlar her grupta 8 adet sıçan olacak şekilde 4 eşit gruba ayrıldı. Grup'lar; Group C (Control): 1 mL IP izotonik+Laparatomi+IP 2 mL izotonik+I/R. Group D (Dexmedetomidin): 100 µg kg-1/1 mL IP Dex+Laparatomi+IP 2 mL izotonik+I/R Grup L (Levobupivacaine): 1 mL IP izotonik+Laparatomi+IP LVB (2,5 mg kg−1/2 mL) +I/R. Group DL (Dex+LVB): 100 µg kg-1/1 mL IP Dex+Laparatomi+IP LVB (2,5 mg kg−1/2 mL) +I/R. Biyokimyasal inceleme için yaklaşık 4-6 mL kan örnekleri intrakardiak ponksiyon ile alındı. Histopatalojik inceleme için beyin, kalp, akciğer ve karaciğer doku örnekleri alınarak tüm sıçanlar sakrifiye edildi. Biyokimyasal olarak kan örneklerinde aspartat amino transaminaz (AST), alanin amino transaminaz (ALT) ve serum glukozu Abbott Architect c16000 oto analizörü ile ölçüldü. Total Antioxidant Status (TAS) ve total oxidant status (TOS) Real Assay Total Antioxidant Status Assay Kit ile ölçüldü. TAS değerleri; mmol Askorbik Asit Ekivalent / L, TOS değerleri ise; µmol H2O2 Ekivalent / L olarak hesaplandı. İstatiksel analizler MedCalc Statistical Software version 12.7.7 (MedCalc Software bvba, Ostend, Belgium; http://www.medcalc.org; 2013) Programı kullanılarak gerçekleştirildi. Bulgular: Grup L ve Grup DL'de ortalama kan glukoz düzeyleri Grup C'ye göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (sırasıyla; p=0.001, p=0.016). Grup L ve Grup DL'de ortalama kan kreatinin düzeyleri Grup C'ye göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (sırasıyla; p=0.008, p<0.001). Grup L ortalama kan AST düzeyleri Grup C'ye göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (p=0.031). Grup L ortalama kan İskemi Modifiye Albumin (IMA) düzeyleri Grup D'ye göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (p=0.001). Grup D ortalama kan Total Antioksidan Status (TAS) düzeyleri Grup C ve Grup L'ye göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (sırasıyla; p=0.037, p=0.048). Grup DL Oksidatif Stres Indeks (OSI) değeri Grup C'ye göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (p=0.010). Gruplardaki sıçanların ortalama Karaciğer Histopatoloji Skor (LHS), Akciğer Histopatoloji Skor (PHS), Kalp Histopatoloji Skor (HHS)'ları açısından istatiksel olarak anlamlı fark tespit edilmedi (sırasıyla; p=0.793, p=0.720, p=0.123). Sonuç: Çalışmamızdaki primer amacımız oksidatif stres parametrelerinin ortaya konulması olduğundan istatiksel olarak olmasa da Dex grubunda daha fazla olmak üzere hem Dex hem de LVB'inin ortalama OSI düzeylerini azalttığı tespit edildi. DL grubunda ise istatiksel olarak anlamlı düzeyde ortalama OSI değerlerinin azaldığı sonucuna varıldı. Çalışmamızdan elde edilen sonuçlar doğrultusunda hem Dex hem de LVB'inin I/R hasarında protektif etkilerinin olduğu özellikle kombine kullanıldıklarında bu etkilerin daha da arttığı ve istatiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi. Literatürdeki çalışmalarda Dex ve LVB'inin birlikte kullanılmasının analjezik ve anestezik etkinliği daha da arttırdığı dikkate alındığında I/R hasarı riskinin yüksek olduğu major cerrahi girişimlerde Dex ve LVB'inin birlikte kullanılması ile I/R hasarının azaltılarak hasta morbidite ve mortalite riskinin düşürülebileceği kanaatindeyiz. Literatür incelemelerimiz doğrultusunda Dex ve LVB'inin I/R hasarında birlikte kullanılması ile ilgili çalışma tespit edilemediğinden bu çalışma sonuçlarının klinik çalışmalar ile desteklenmesinin klinik pratiğe katkı sağlayabileceği öngörülmektedir. Anahtar kelimeler: İskemi, reperfüzyon, deksmedetomidin, levobupivakain, deneysel çalışma.