Aile hekimlerinin kendilerindeki hipertansiyondan farkındalıklarının sağlık okuryazarlığı ve ilaç kullanım uyumları ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜLYA ŞEKER
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, kendilerinde hipertansiyon tespit edilen aile hekimlerinin hipertansiyon farkındalıklarının sağlık okuryazarlığı ve ilaç kullanım uyumları ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma Mayıs 2022 – Nisan 2023 tarihleri arasında yapılmış olup, çalışmaya Bursa'da aile hekimi olarak görev yapmakta olan 28-67 yaş aralığındaki katılımcılar alınmıştır. Araştırmada katılımcılar için demografik özellikleri, mesleki tecrübe süresi, hipertansiyon tanı ve tedavisi, eşlik eden ek hastalık, sigara-alkol kullanımı, ilaç kullanımına yönelik sorular içeren bir anket ile sağlık okuryazarlığını ölçmek için En yeni yaşamsal bulgu testi (NVS), hipertansiyon tanısı olup ilaç kullananlarda ilaç uyumunu ölçmek için Morisky İlaç Kullanıma Uyum Ölçeği (MMAS-8) kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan aile hekimleri arasında hipertansiyon görülme oranı %35,52 olarak belirlendi ve bu hastaların %64,13'ü kendisindeki hipertansiyon varlığının farkında iken %35,87'si ise kendisindeki hipertansiyon varlığının farkında değildi. Hipertansiyon tanısı olanların oranı %22,78 idi. Hipertansiyon tanısı olanlarda ilaç kullananların oranı %93,22 iken ilaç kullanmayanların oranı ise %6,78 olarak belirlendi. Cinsiyet grupları arasında yapılan karşılaştırmalarda NVS ölçek puanının farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0,001). Kadın aile hekimlerinde NVS puanlarının erkek hekimlere göre daha yüksek olduğu tespit edildi. NVS ölçeği puanı ile yaş ve mesleki tecrübe süresi arasında ters yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Hipertansiyon gözlenen ve gözlenmeyen katılımcılar arasında yapılan karşılaştırmalarda NVS ölçeği puanının farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0,001). Hipertansiyon gözlenen katılımcıların NVS medyan ölçek puanı, hipertansiyon gözlenmeyen katılımcıların puanından daha düşüktü. Sonuç: Aile hekimlerinin kendilerinde tespit edilen hipertansiyon sıklığı hekim olmayanlarla benzer orandadır. Çalışmamız sonucunda, hipertansiyon hastası olduğunu bilmeyen ya da hastalığının farkında olup ilaç kullanmayan aile hekimleri olduğu tespit edilmiştir. Hipertansiyon hastası olduğunun farkında olan aile hekimlerinin sağlık okuryazarlığının daha düşük olması hipertansiyonun daha ileri yaşta görülmesi ve ileri yaşta sağlık okuryazarlığının düşük olması ile açıklanabilir. Aile hekimleri, hastalarında hipertansiyon farkındalığını ve hipertansiyon tanısı konulanlarda tedavi uyumunu arttırmaya çalışırken kendi iyilik hallerini sürdürmeyi de ihmal etmemelidirler. Anahtar Kelimeler: Aile hekimi, hipertansiyon, ilaç uyumu, sağlık okuryazarlığı