Yaşlı hastalarda polifarmasi ve ilaç etkileşimi ile geriatri takiplerinde ilaç etkileşim sıklığındaki değişimin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YELİZ ÖZTÜRK
Danışman: Mustafa Kemal KILIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Polifarmasi, sağlık ve ekonomi açısından önemli bir sorun olarak öne çıkmaktadır. İlerleyen yaşla beraber artan birden fazla kronik hastalığın tedavisinin yönetilmesi hem hastalar için hem de sağlık profesyonelleri açısından zorlayıcı olup olumsuz sonuçlara neden olmaktadır. Hastaların ilaç sayısı arttıkça hastaların tedaviye uyumu azalmakta, ilaç yan etkileri ve etkileşim sıklığı artmaktadır. Yaşlı hastaların Geriatri uzmanlarınca hastalıkları ve geriatrik sendromları açısından bütüncül olarak değerlendirilmesi gereksiz ve hatalı ilaç kullanımının önüne geçebilir, ilaç etkileşim sıklığı ve ciddiyeti azalabilir. Bu sebeplerle çalışmamızda yaşlı hastalarda polifarmasi sıklığının, olası ilaç etkileşimlerinin, polifarmasi sıklığının demografik verilerle ilişkisinin ve geriatri uzmanları tarafından tek merkezli olarak takip edilen yaşlı hastalarda ilaç etkileşim sıklığında zamanla anlamlı bir değişim olup olmadığının araştırılması amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Haziran 2016-Mayıs 2022 tarihleri arasında geriatri polikliniğine başvuran 65 yaş ve üzeri 1364 kişi çalışmaya dahil edildi. Veriler hastane kayıtlarından elde edildi. Her hasta için ilaç etkileşimleri, UpToDate® Lexicomp® veri tabanı sitesinde değerlendirildi. Polifarmasi ve aşırı polifarmasi tanımı olarak literatürde en yaygın kullanılan sırasıyla günlük 5 ve 10 üzeri ilaç eşiği kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS 15.0 ile analiz edildi ve istatistiksel anlamlılık kesme değeri p 2 kez) son vizit LCC düzeyinde etkileşim oranı %75,7 idi (P<0,001). Geriatri poliklinik vizit sıklık sayısı artan hastalarda LCC düzeyinde ilaç etkileşimi artmıştır. Nadiren gelenlerin son vizitte LCD etkileşimi %16,2 iken, düzenli gelenlerde %24,9 idi (p<0,001). Düzenli gelenlerin son vizitte LCD düzeyinde maksimum ilaç sayısı azaldı (p<0,001). Nadiren gelenlerin son vizit LCX düzeyinde etkileşim oranı %4,6 bulunurken, düzenli gelenlerde son vizit LCX düzeyinde etkileşim oranı %7,6 idi (P<0,02). Düzenli gelenlerde son vizit LCX düzeyinde etkileşim yüzdesi artmıştır. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamız geriatri polikliniğine başvuran her iki hastadan birinde polifarmasi tespit etmiştir ve polifarmasinin yaygınlığını göstermiştir. Geriatri takibine gelen hastaların son vizitte Lexicomp® X düzeyinde ilaç etkileşiminde anlamlı bir azalma olurken, düzenli gelen hastalarda son vizitte Lexicomp® X düzeyinde ilaç etkileşimi artmıştır. Bu artışın sebebi takip süresi uzadıkça ilerleyen yaşla beraber kronik hastalıkların sıklığının artışına bağlı olarak artan ilaç sayısı olarak gözlemlenmiştir. Yaşlılarda birçok olumsuz sonucu olan polifarmasiyi önlemek için sebep olan etkenlerin incelenmesi, polifarmasiye tek merkezli ve bütüncül yaklaşım önem arz etmektedir.