IL-17 ve IL-23 inhibitörleri kullanan psoriasis tanılı hastalarda sistemik inflamatuar belirteçlerin (SII, SIRI, NLR, MLR, PLR) değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YEKTA BARLAS ŞİMŞEK
Danışman: Şirin YAŞAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnterlökin-17 (IL-17) ve interlökin-23 (IL-23) inhibitörleriyle tedavi edilen psoriasis hastalarında 12 aylık izlemde klinik şiddetin zamana bağlı değişimini değerlendirmek; sistemik immün-inflamasyon indeksi (SII), sistemik inflamatuar yanıt indeksi (SIRI), nötrofil-lenfosit oranı (NLR), monosit-lenfosit oranı (MLR), trombosit-lenfosit oranı (PLR), C-reaktif protein (CRP) ve eritrosit sedimentasyon hızı (ESR) değişimlerini ve bu parametrelerin Psoriasis Alan Şiddet İndeksi (PASI) ile ilişkilerini incelemektir. Gereç ve yöntem: Bu tek merkezli, retrospektif kohortta (2019–2024) IL-17 veya IL-23 inhibitörü kullanan hastalar (n=178; iksekizumab=40, sekukinumab=50, guselkumab=44, risankizumab=44) değerlendirildi. PASI, hemogram temelli indeksler (SII, SIRI, NLR, MLR, PLR), CRP ve ESR 0., 3., 6. ve 12. ayda kaydedildi. Birincil sonlanım zamana bağlı PASI değişimi; ikincil sonlanımlar inflamatuar parametrelerdeki değişimler, gruplar arası farklar ve PASI-indeks korelasyonlarıydı. Grup içi karşılaştırmalarda Wilcoxon işaretli sıra testi; gruplar arası karşılaştırmalarda Kruskal–Wallis H testi ve Mann–Whitney U testi kullanıldı. Korelasyonlar, Spearman korelasyon katsayısı (ρ) ile değerlendirildi ve Benjamini–Hochberg yöntemiyle düzeltilmiş q değeri verildi. Anlamlılık düzeyi p<0,05 ve q<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Psoriasis şiddeti tedaviyle anlamlı biçimde azaldı: Ortalama PASI 0., 3., 6. ve 12. aylarda sırasıyla 15,19; 1,45; 0,80 ve 0,43 idi (p<0,001). Sistemik inflamasyon belirteçleri geriledi: SII başlangıçta 724,97 iken 12. ayda 471,24'e; SIRI 1,40'tan 0,87'ye; NLR 2,66'dan 1,84'e; MLR 0,25'ten 0,20'ye; PLR 134,5'ten 112,1'e düştü (p<0,001). Başlangıçta PASI; NLR, SII, SIRI ve MLR ile zayıf düzeyde pozitif korelasyon gösterirken (ρ≈0,22–0,28; q≤0,005); CRP ve ESR ile ilişkili değildi. İzlem boyunca PASI değişimi; özellikle SII, SIRI ve NLR (bazı dönemlerde PLR ve MLR) değişimleri ile zayıf düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyon gösterdi (q<0,05); CRP ile ilişki saptanmadı. Sonuç: Biyolojik tedaviler ile 12 aylık izlemde PASI ve hemogram temelli inflamasyon göstergeleri anlamlı biçimde azaldı. Bulgularımız SII, SIRI ve NLR'nin hastalık şiddetinin değerlendirilmesi ve tedavi yanıtının izleminde yardımcı biyobelirteçler olarak kullanılabileceğini, CRP ve ESR'nin ise bu amaçla kullanımının anlamlı fayda sağlamayacağını düşündürmektedir. Anahtar kelimeler: Guselkumab, Ixekizumab, Psoriasis, Risankizumab, Secukinumab