Aile hekimlerinin alt ekstremite osteoartritlerinde kullanılan nonfarmakolojik tedavi yöntemlerine yaklaşımları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SABRİ ONUR ÖZDEN
Danışman: Tarık Eren YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Osteoartrit (OA), dünyada en yaygın görülen eklem hastalığıdır ve kronik kas iskelet sistemi ağrılarının en önemli nedenidir. En sık görüldüğü eklemler kalça ve diz gibi yük taşıyan alt ekstremite eklemleridir. Alt ekstremite OA' leri , birinci basamağa en sık başvuru sebeplerinden biridir. Ortalama yaşam süresinin uzaması, obezitenin artması ve sedanter yaşam biçiminin yaygınlaşması sonucunda toplumda OA sıklığı giderek artmaktadır. OA tedavisi ve yönetimi amacıyla yayınlanan tüm kılavuzlarda önerilen en uygun tedavi yöntemi farmakolojik ve nonfarmakolojik tedavinin birlikte kullanılmasıdır. Nonfarmakolojik yöntemlerin biri veya birkaçının beraber kullanılması gerekliliğinin bütüncül yaklaşımı benimseyen aile hekimlerince bilinmesi gerekmektedir. Ayrıca aile hekimlerinin bu konu hakkındaki uygulamaları hastalarına önermesi ve hastalarının takiplerini yapması beklenmektedir. Bu çalışmada, Ankara'daki Aile Hekimliği Kliniklerinde çalışan hekimlerin OA tedavisindeki nonfarmakolojik yöntemler hakkındaki bilgi düzeyleri ve yaklaşımlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tanımlayıcı, kesitsel tipte bir araştırmadır. 2019 yılı itibari ile Ankara'daki Aile Hekimliği Kliniklerinde çalışan çeşitli unvanlara sahip tüm aile hekimleri çalışma evrenimizi (n:400) oluşturmaktadır.Katılmaya gönüllü olan aile hekimlerine, yüz yüze anket uygulama yöntemiyle araştırmacılar tarafından özgün olarak hazırlanan 23 soruluk anket Aralık 2019 - Ocak 2020 tarihleri arasında gerekli izinler alındıktan sonra uygulanmıştır. Çalışmada tüm evrene ulaşılması hedeflenmiştir. Çalışmada nonfarmakolojiktoplam yaklaşım puanı da hesaplanmıştır. Sonuçlar SPSS programı ile değerlendirilmiş ve istatistiki anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır. Bulgular: Çalışmamıza 247 aile hekimi katılmış, bunlardan 234 tanesi anketi tam doldurmuştur. Çalışmaya katılan hekimlerin %70,5'u (n:165) aile hekimliği asistanı, %25,2'si (n:59) sözleşmeli aile hekimliği asistanı, %3,4'ü (n:8) eğitim görevlisi ve %0,9'u (n:2) ise aile hekimliği uzmanı olduğunu ifade etmiştir. Hekimlerin yalnızca %45,3'ü (n:106) daha önce OA tedavi yaklaşımları konusunda herhangi bir eğitim aldıklarını belirtmiştir. Daha önce OA tedavi yaklaşımları konusunda herhangi bir eğitim almış olan hekimlerin kendilerine verdikleri yetkinlik puanı (5,54±1,38), almamış olan hekimlerin kendilerine verdikleri puanından (4,77±1,42) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,05).Katılımcıların nonfarmakolojik tedavi yöntemlerini önerme ve kullanma sıklıklarına göre hesaplanan nonfarmakolojik toplam yaklaşım puan ortalamaları 24,57±7,63 olmuştur. Katılımcıların %54,7'si daha önce osteoartrit tedavi yaklaşımları hakkında eğitim almadıklarını belirtmişlerdir. Eğitim alanlarla almayanları karşılaştırdığımız zaman eğitim alan ve bu eğitimin yeterli olduğunu düşünen hekimlerin hem nonfarmakolojik toplam yaklaşım puanı hem de kendilerine verdikleri yetkinlik puanları anlamlı olarak daha yüksek olarak saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda hekimlerin alt ekstremite osteoartritlerindeki nonfarmakolojik yöntemler ile ilgili bilgi, tutum ve uygulamalarının genel olarak iyi olduğu gözlemlenmiştir. OA tedavi yaklaşımları konusunda bir eğitim eksikliği saptanmış ve eğitim verildiği zaman aile hekimlerinin bu eğitimlerden fayda gördüğü bu çalışma ile anlaşılmıştır. Maliyet etkinve uygulaması kolay olan, hastalığın progresyonunu yavaşlatan, engelliliği azaltan nonfarmakolojik tedavi yöntemlerinin koruyucu hekimliği esas alan aile hekimleri tarafından daha sık kullanılması gerektiğini bu çalışma göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Alt Ekstremite Osteoartritleri, Birinci Basamak, Osteoartritlerde Nonfarmakolojik Yaklaşım