İmmün kontrol noktası inhibitörleri ile indüklenen advers etkilerin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TIBBİ FARMAKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE GÜRSES
Danışman: Oğuzhan YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Yeni bir ilaç grubu olan immün kontrol noktası inhibitörlerinin onkolojideki kullanımı gün geçtikçe artmaktadır. İmmün kontrol noktası inhibitörlerinin önemli klinik yararlarına karşın, bu tedaviler otoimmüniteyi teşvik ederek immün ilişkili advers olaylar ortaya çıkabilmektedir. Bu tür advers olaylar erken tanımlanmazsa tedavinin kesilmesine veya ara verilmesine, hastanın yaşam kalitesinin bozulmasına, hastaneye yatışa ve bazen hayatı tehdit eden komplikasyonlara neden olabilmektedir. Çalışmamızda, immün kontrol noktası inhibitörleri ile tedavi edilen hastalarda advers olayların tanımlanması, derecelendirilmesi ve advers olay gelişmesinde etkili olabilecek olası risk faktörlerinin araştırılması amaçlandı. GEREÇ VE YÖNTEM: Tek merkezli prospektif çalışma Nisan 2022 ile Nisan 2023 tarihleri arasında yürütüldü. Mevcut/yeni kanser tanısı olan, ilk defa immün kontrol noktası inhibitörü tedavisi alan hastalar çalışmaya dahil edildi. Çalışma popülasyonu, en az 3 ay ve en fazla 1 yıl süreyle takip edildi. Advers olaylar, kan parametrelerindeki anormallik ve/veya ilgili klinik semptomlar ile belirlendi. Tanımlanan advers olaylar derecelendirildi ve sistemsel sınıflandırıldı. Advers olay gelişimini etkileyebilecek olası risk faktörleri analiz edildi. BULGULAR: 63 hasta, ortalama 155.0072.38 gün takip edildi. Hastaların %65.1'i nivolumab (41), %23.8'i atezolizumab (15), %7.9'u pembrolizumab (5) ve %3.2'si nivolumab/ipilimumab (2) tedavisi aldı. 63 hastanın %73'ünde advers olay gelişti ve 20 hastada çoklu advers olay gelişti. %95'i (114) grade 1-2 ve %5'i (6) grade 3 olmak üzere 120 advers olay tanımlandı. Otoimmün hastalık öyküsü ile advers olay gelişimi arasında pozitif ilişki; steroid kullanım öyküsü ile advers olay gelişimi arasında negatif ilişki saptandı. SONUÇ: İmmün kontrol noktası inhibitörleri ilişkili advers olaylar onkoloji pratiğinde yaygın olarak gözlemlendi. Özellikle otoimmün hastalık öyküsü olan hasta grubunun, tedavi süresince yakın takibi gerekmektedir. Onkoloji eczacılarının advers olayların takibi ve yönetiminde önemli bir rol oynayacağı düşünülmektedir.