İnme riski yüksek vakalarda aile hekiminin inme eğitimi ile hastalığın farkındalığını artırma çabaları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİRKAN SANCAK
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç:İnme, dünya genelinde ölüm nedenleri arasında ikinci sırada yer alan ve kalıcı engellilik yükü açısından önemli bir halk sağlığı sorunudur. Erken tanı, risk faktörlerinin uygun yönetimi ve toplum temelli farkındalık çalışmaları, inme yükünü azaltmada kritik öneme sahiptir. Birinci basamak sağlık hizmetleri, riskli bireylerin eğitimi ve koruyucu yaklaşımların uygulanması açısından temel bir role sahiptir. Bu çalışma, birinci basamak düzeyinde uygulanabilen kısa süreli bir eğitim müdahalesinin inme farkındalığı üzerindeki kısa süreli etkisini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem:Tanımlayıcı–ön test/son test tasarımına sahip çalışma kapsamında, 36 gönüllü katılımcıya araştırmacılar tarafından geliştirilen yapılandırılmış bir inme eğitimi uygulanmış, eğitim öncesi ve sonrası İnme Farkındalığı Testi (İFT) ile bilgi düzeyindeki değişim değerlendirilmiştir. Araştırma bir aile hekimliği polikliniği bünyesinde gerçekleştirilmiş olup 40-65 yaş aralığında olan (57,47±6,18) cinsiyeti eşitlenmiş (18/18)inme riski altında olan bir grup üzerinden eğitimin etkinliği değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar bağımlı gruplar t-testi, Stuart–Maxwell simetri testi, Mann–Whitney U, Wilcoxon testi ve ANCOVA Analizleri ile incelenmiştir. Anlamlılık düzeyi p 0,05). Cinsiyetler arasında ön test veya son test puanlarında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05), ancak her iki cinsiyette de eğitim sonrası puanlarda anlamlı artış görülmüştür (p<0,001). ANCOVA analizinde yalnızca ön test puanı son testi anlamlı düzeyde yordamıştır (F=11,82, p=0,002, η²=0,258); yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, ek hastalık ve sigara kullanımının son test puanı üzerinde anlamlı etkisi bulunmamıştır. Sonuç:Birinci basamakta uygulanabilen kısa süreli bu eğitim, katılımcıların inme farkındalığını güçlü biçimde artırmıştır. Özellikle toplum tarafından yeterince bilinmeyen epidemiyolojik bilgiler ve yaşam tarzı risk faktörlerine ilişkin maddelerde büyük gelişme kaydedilmiştir. Eğitim etkisinin başlangıç bilgi düzeyiyle ilişkili olması, müdahalelerin bireylerin mevcut farkındalık düzeyine göre uyarlanması gerektiğini göstermektedir. Bu bulgular doğrultusunda, birinci basamakta düzenli inme eğitimlerinin yaygınlaştırılması, içeriklerin güncellenerek teknik açıdan zenginleştirilmesi ve bölgesel sosyoekonomik farklılıklar dikkate alınarak uyarlanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: İnme, inme farkındalığı, birinci basamak sağlık hizmetleri, inme eğitimi, aile hekimliği