Relapsing remitting multipl skleroz hastalarında malnütrisyon sıklığı ve dizabilite ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OZAN ARSLAN
Danışman: Serkan ÖZBEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Multipl skleroz (MS), santral sinir sisteminin inflamatuvar, demiyelinizan, nörodejeneratif bir hastalığıdır. MS için genetik ve çevresel birçok risk faktörü tanımlanmıştır. Son yıllarda öne çıkan risk faktörlerinden biri de malnütrisyondur. Malnütrisyona bağlı obezite, ileri evrelerde ise kaşeksi, kas atrofisi gelişir. Disfajiye bağlı pnömoni ve solunum kası tutulumuna bağlı mortalite gelişebilir. Malnütrisyonun dizabiliteye katkısını değerlendirmek için vücut kompozisyon analizi yapılmalıdır. MS'li hastalarda detaylı analiz yapılmamış olup bunun için Biyoelektrik Empedans Analizi (BIA) kullanılabilir. Bu çalışmada Relapsing-Remitting multipl skleroz (RRMS) hastalarının beslenme durumu, vücut kompozisyon analizi ve dizabilite ile ilişkisi, öfke ve depresif semptomları ve üriner inkontinans paterni incelenecek olup sağlıklı kontrollerle karşılaştırılacaktır. Gereç ve Yöntem: Eylül 2024-Ocak 2026 tarihleri arasında Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran 106 RRMS, 63 sağlıklı kontrol olmak üzere 169 katılımcı çalışmaya dahil edildi. Tüm katılımcıların antropometrik verileri kayıt altına alınmış, TANITA® MC-180MA BIA aracılığıyla vücut kompozisyon analizleri yapılmıştır. Ayrıca katılımcılara Mini-Nütrisyonel Değerlendirme-Kısa Form (MNA-SF), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Sürekli Öfke-Öfke Tarzı Ölçeği (SÖÖTÖ), üriner inkontinans belirleme anketi uygulanmıştır. Gruplar arasında demografik özellikler, MNA-SF skorları, vücut kompozisyon analizleri, BDE ve SÖÖTÖ skorları ve üriner inkontinans sıklığı ve alt tipleri karşılaştırılmıştır. Hastalarda 'Expanded Disability Status Scale' (EDSS) ve MNA-SF ile vücut kompozisyon değişkenleri, BDE, SÖÖTÖ arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. İnkontinans varlığı ve EDSS, MNA-SF ve BDE arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. EDSS ile bağımsız ilişkili değişkenler gözden geçirilmiştir.Bulgular: Katılımcıların temel demografik özellikleri birbirine benzerdi. Hasta grubunda MNA-SF skoruna göre malnütrisyonlu katılımcı oranı %4,7 iken, kontrol grubunda malnütrisyonlu katılımcıya rastlanmadı. MNA-SF skoru hasta grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu (p 0.05). EDSS ile yaş, hastalık süresi, kilo, VKİ, FFM, WHtR, TBW arasında ve MNA-SF ile yaş, kilo, VKİ, FM, WHtR arasında pozitif; MNA-SF ile FFM%, TBW%, PMM% arasında negatif anlamlı ilişkiler saptandı. BDE skorları ile EDSS arasında orta derecede anlamlı pozitif ilişki (r=0.311, p=0.001), MNA-SF arasında ise düşük derecede anlamlı negatif ilişki bulundu (r=-0.233, p=0.016). Üriner inkontinans istatistiksel olarak hasta grubunda anlamlı derecede daha yüksek sıklıkta gözlendi. Hasta grubunda en sık mikst (%18,9) ve urge (%17) üriner inkontinans gözlenirken, kontrol grubunda en sık mikst (%12,7) ve stres (%9,5) üriner inkontinans gözlendi. Lineer regresyon modelinde sadece EDSS ile hastalık süresi ve BDE skorlarının bağımsız ilişkili olduğu tespit edildi, malnütrisyon parametreleri ile hastalık süresi ve EDSS açısından ilişki saptanmadı.Sonuç: Hasta grubunda malnütrisyon sıklığı ve riski yüksek bulunmuştur, bu nedenle MS popülasyonunda MNA-SF testi ve BIA kullanımı yararlı olabilir. MS'te depresif ve üriner semptomlar hastalık yükünün önemli bileşenleridir. Sonuç olarak, MS hastalarının değerlendirmesinde beslenme durumu, beden kompozisyonu, nöropsikiyatrik etkilenme ve üriner semptomların da rutin klinik sorgulamaya dahil edilmesi önemlidir.