Majör depresif bozukluk hastalarında özkıyım düşüncesinin eeg alfa dalga gücü ve asimetrisi ile ilişkisi ve sağlıklı bireylerle karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİL ŞEHİTOĞULLARI
Danışman: Bülent Devrim AKÇAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Majör depresif bozukluk sık görülen, yeti yitimine sebep olabilen ve özkıyım ile sonuçlanabilen önemli bir toplum sağlığı problemidir. Bu hastalık konusundaki bilgilerimiz gün geçtikçe artıyor olsa da etiyopatogenezi tam olarak aydınlatılamamış ve klinik tanıya yardımcı olabilecek özgül tanısal bir yöntem geliştirilememiştir. Bu çalışmadaki amacımız majör depresif bozukluğun ve özkıyımın bir öncüsü olan özkıyım düşüncesinin EEG alfa gücü ve asimetrisi ile ilişkisini incelemek, sağlıklı kişiler ile bir karşılaştırma yaparak majör depresif bozukluk tanısında klinik tanıyı desteleyebilecek ya da özkıyım düşüncesinin varlığına dair yol gösterici olabilecek bir elektrofizyolojik yöntemi araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğinde yatarak tedavi gören veya polikliniğe başvuran DSM-5'e göre majör depresif bozukluk tanısı almış çalışmaya katılmayı kabul eden özkıyım düşüncesi olmayan 15 hasta, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran veya klinikte yatarak tedavi gören DSM-5'e göre majör depresif bozukluk tanısı almış çalışmaya katılmayı kabul eden özkıyım düşüncesi olan 14 hasta ve psikiyatrik öyküsü olmayan cinsiyet yönünden eşleştirilmiş 15 sağlıklı gönüllü birey dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara Edinburgh el tercihi anketi uygulanmış ve tüm katılımcılardan sosyodemografik veri formu doldurmaları istenmiştir. Hastalara Hamilton depresyon, Hamilton anksiyete ve Beck intihar düşüncesi ölçeği klinisyen tarafından uygulanmıştır. Tüm katılımcılardan sessiz ve karanlık bir odada 5 dakika gözler açık (GA) ve 5 dakika gözler kapalı (GK) olacak şekilde EEG kaydı alınmıştır. Çalışmadan toplanan veriler analiz edilip elde edilen alfa gücü ve frontal alfa asimetrisi değerleri istatistiksel testler aracılığıyla gruplar arası karşılaştırılmış ve ölçekler ile arasındaki korelasyonlar incelenmiştir. Bulgular: Sosyodemografik veriler açısından özkıyım düşüncesi olan majör depresif bozukluk hastaları, özkıyım düşüncesi olmayan majör depresif bozukluk hastaları ve sağlıklı kontrol grupları arasında yapılan karşılaştırmada; kontrol grubundaki bireylerin yaşları, eğitim düzeyleri ve çalışma oranları haricinde diğer sosyodemografik özellikler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Özkıyım düşüncesi olan ile özkıyım düşüncesi olmayan hasta grupları arasında sosyodemografik veriler yönünden yapılan karşılaştırmada; özkıyım düşüncesi olan hastaların geçmiş özkıyım öyküsü açısından özkıyımda bulunmuş olma oranlarının diğer hastalara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Özkıyım düşüncesi olan hastaların Hamilton depresyon ölçek puanları ve Beck intihar düşüncesi ölçek puanlarının diğer hastalara göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Özkıyım düşüncesi olmayan majör depresif bozukluk hastalarının sağlıklı kişilere kıyasla GA-Fp2 alfa değerleri daha düşük bulunmuş, hasta grubu ile sağlıklı kişiler arasında yapılan karşılaştırmada hastaların GA-Fp2 alfa değerleri ve GK-CZ alfa değerleri kontrol grubundaki bireylere göre daha düşük bulunmuş ve bu sonuçların istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Diğer EEG kanallarında bakılan alfa gücü değerlerinde gruplar arası istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Hasta grubu ile sağlıklı kişiler arasında yapılan karşılaştırmada GA-Fp4-Fp3 asimetri değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmış, hastaların GA-Fp4- Fp3 asimetri değerleri kontrol grubundaki bireylere göre daha düşük bulunmuştur. Diğer asimetri değerlerinde gruplar arası istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Alfa gücü ile ölçek korelasyonları arasındaki ilişki incelendiğinde; özkıyım düşüncesi olan grubun Hamilton depresyon puanları ile GA-Fp3, GA-F3, GA-F4, GA-C4, GA-F7, GA-F8, GA-T3, GA-T4, GK-T3 değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü korelasyon olduğu saptanmıştır. Özkıyım düşüncesi olan ve olmayan tüm hastalar birlikte değerlendirildiğinde majör depresif bozukluk hastaları ile Hamilton depresyon puanları ile GK-Fp2 alfa değerleri arasında da istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü korelasyon saptanmıştır. Diğer EEG kanallarında bakılan alfa gücü ile ölçek korelasyonları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Frontal alfa asimetrisi ile ölçek korelasyonları arasındaki ilişki incelendiğinde; özkıyım düşüncesi olan grubun Hamilton depresyon puanları ile GA-Fp4-Fp3 ve GK-Fp4-Fp3 asimetri değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü korelasyon saptanmıştır. Özkıyım düşüncesi olan grubun Hamilton anksiyete puanları ile GA-Fp4-Fp3, GK-Fp2-Fp1 ve GK-Fp4-Fp3 asimetri değerleri arasında da istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü korelasyon bir saptanmıştır. Özkıyım düşüncesi olmayan grubun Hamilton depresyon puanları ile GK-F8-F7 asimetri değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü korelasyon saptanmıştır. Diğer asimetri değerleri ile bakılan ölçek korelasyonlarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Sonuç: Çalışmamızda özkıyım düşüncesi olan majör depresif bozukluk hastaları ile özkıyım düşüncesi olmayan majör depresif bozukluk hastaları alfa gücü ve frontal alfa asimetrisi değerleri yönünden karşılaştırıldıklarında her iki grup arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmamıştır. Majör depresif bozukluk hastaları ile sağlıklı kontrol grubu karşılaştırıldığında hasta grubun GA-Fp2 alfa gücü değeri sağlıklı kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşük bulunmuş olup GA-Fp4- Fp3 asimetri değerinde de iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır. Bu bulgular majör depresif bozukluk hastalarında yaklaşma-geri çekilme modeli ile ilişkilendirilen sol frontal hipoaktivasyon ve sağ frontal hiperaktivasyon modeli ile uyumludur. Majör depresif bozukluk ve özkıyım düşüncesi ile alfa dalgalarının ilişkisinin anlaşılabilmesi için daha büyük çaplı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: Majör depresif bozukluk, özkıyım düşüncesi, EEG