Acil servise başvuran COVID-19 hastalarından Curb-65 ve PSI skorları ile prognozun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİNCAN ATEŞER
Danışman: Ertuğrul ALTINBİLEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ VE AMAÇ: COVID-19; Koronavirüs hastalığı 2019; insanları etkileyen, şiddetli akut solunum yolu sendromu koronavirüs 2'nin (SARS-CoV-2) neden olduğu bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. İlk olarak 2019 yılında Çin'in Wuhan şehrinde keşfedilmiş hastalık, görüldüğünden bu yana dünya çapında yayılarak 2019-2020 koronavirüs pandemisine yol açmıştır. Dünya geneline yayılan 2019 koronavirüs salgınının ülkemizdeki ilk vakası Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı tarafından 10 Mart 2020'de açıklandı. Ülkedeki virüse bağlı ilk ölüm ise 15 Mart 2020'de gerçekleşti. Sağlık Bakanlığı 1 Nisan 2020'de koronavirüs vakalarının tüm Türkiye'ye yayıldığını açıkladı. Covid-19 pnömonisinin aşılanması yeni olarak başlanmış olup yeterli değildir, ayrıca etkin bir tedavisi halen bulunmamaktadır. Bu nedenle bulaşın erken tanınması, tedavi protokolünün erken ve etkin düzenlenmesi, yatan hastalarda laboratuvar parametrelerinin, risk faktörlerinin, skorlama sistemlerinin kullanılması, pandemi nedeniyle hastane başvurularının, servis ve yoğun bakım yatışlarının fazla olacak olması ön görülecek olursa; hastane yatış gerekliliği ve süresi, hangi hastaların mortal seyredeceğinin ön görülmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi klinik araştırmalar etik kurul onayı ile Acil Tıp Kliniği'ne başvuran PCR sonucu pozitif olan, Covid-19 tanısı almış ve acil servisten hastaneye yatışı verilen hastalar dahil edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, ek hastalıkları, vital bulguları, üre, kreatinin, sodyum, glukoz, ferritin, d-Dimer, laktat, hemogram ve kan gazı sonuçları, hastanede yattıkları süre ve mortalite bilgileri hastane bilgi yönetim sisteminden eksiksiz olarak ulaşılan 312 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Dahil edilen hastaların CURB-65 ve PSI skorları hesaplanmıştır. BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen toplam 312 hastanın 175'i (%56,1) erkek ve 137'si (%43,9) kadın olup; yaş ortalaması 58,2±16,1 idi. Hastaların mortalite oranı %16 olarak saptandı. Hastaların mortalite gün sayısı 12,6±7,5 olarak, hastanede yatış süresi 10,6±6,4 idi. Hastaların 185'inde (%59,3) ek hastalık yoktu. 127 (%40,7) ek hastalığı olan kişilerin ise hastalıkları şöyleydi; Diyabetes Mellitus (DM) 50 (%16), ix Hipertansiyon (HT) 72 (%23,1), Koroner Arter Hastalığı (KAH) 27 (%8,7), Astım-Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) 21 (%6,7), Kronik Böbrek Yetmezliği (KBY) 18 (%5,8), Konjestif Kalp Yetersizliği (KKY) 6 (%1,9), Serebro Vasküler Olay (SVO) 4 (%1,3), bilinen kanser 4 (%1,3), diğer hastalıklar 34 (%10,9) idi. CURB-65 skorunun ortalaması 0,79±1,01, PSI skorunun ortalaması 79,6±39,9, PSI risk sınıflamasının ortalaması 2,65±1,44 iken risk sınıflamasının dağılımı; sınıf Ⅰ'de 101 (%32,4), sınıf Ⅱ'de 55 (%17,6), sınıf Ⅲ'de 47 (%15,1), sınıf Ⅳ'de 70 (%22,4), sınıf Ⅴ'te 39 (%12,5) hasta idi. CURB-65, PSI ve PSI risk sınıfı skorlamaları yaş, d-dimer, ferritin, NLR ve internasyon süresi ile pozitif yönde anlamlı saptandı (p<0,001, tümünde). CURB-65 ve PSI skoru mortalite günü ile pozitif yönde anlamlı iken (p<0,004 ve p<0,044), PSI risk sınıflaması ile negatif yönde anlamlı saptandı (p<0,073). Laktat ise CURB-65, PSI ve PSI risk sınıfı skorlamalarının tümüyle negatif yönde anlamlı idi (p<0,218, p<0,075, p<0,082, sırasıyla). Ek hastalığı olanların CURB-65, PSI ve PSI risk sınıf skorlamaları olmayanlara göre istatiksel olarak anlamlı yüksekti (p<0,001, tümünde). Ek hastalıklar ayrı ayrı incelendiğinde; DM CURB-65 ile istatiksel olarak anlamlı değilken (p<0,078), PSI ve PSI risk sınıfı ile anlamlı olarak yüksekti (p<0,001). HT ve KAH; CURB-65, PSI ve PSI risk sınıfı skorlamalarının tümüyle istatiksel olarak anlamlı idi (p<0,001, tümünde). Astım ve KOAH; CURB-65, PSI ve PSI risk sınıfı skolarmalarıyla istatiksel olarak anlamlı sonuç vermedi (p<0,389, p<0,889, p<0,654, sırasıyla). KKY'de ise; CURB-65 ile istatiksel olarak anlamlı değil iken (p<0,602), PSI ve PSI risk sınıfı skorlamaları ile anlamlı idi (p<0,047, p<0,040, sırasıyla). Mortalite ile sonuçlanan vakalarda CURB-65, PSI ve PSI risk sınıfı skorlamaları, mortal olmayanlara göre istatiksel olarak anlamlı saptandı (p<0,001, tümünde). ROC (Reciever Operator Characteristics) Eğrisi altındaki alan en yüksek 0,851 ile PSI skoru, ikinci 0,833 ile PSI risk sınıfı skoru, en düşük ise 0,795 ile CURB 65 skorlaması idi. Mortaliteyi belirlemede; CURB 65 skoru için %86,0 sensivite, %61,1 spesifite, PSI skoru için %82,0 sensivite, %70,6 spesifite, PSI risk sınıfı skoru için %76,0 sensivite, %72,9 spesifite idi. SONUÇ: Çalışmamızda, yüksek CURB-65, PSI skorları ve PSI risk sınıflaması değeri mortaliteyi öngörmede anlamlı prediktörler olarak saptandı. Bu parametrelerin ilk başvuruda COVID-19'lu hastalarda laboratuvar bulguları ile konfirme edilerek mortalitenin prediktörleri olarak kullanılması değerlendirilebilir