COVID-19 aşısı sonrası yan etki nedeniyle polikliniğe başvuran hastaların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUTKU TAŞTAN
Danışman: Ekmel Burak ÖZŞENEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Dünyada milyonlarca kişinin enfekte olmasına ve ölümüne neden olan COVID-19'u kontrol altına almak için en iyi halk sağlığı uygulaması aşı olup ülkemizde aşı uygulamasına Ocak 2021'de başlanmıştır. Bu çalışmada amacımız COVID-19 aşıları sonrası herhangi bir yan etki nedeniyle polikliniğe başvuran hastalarda, aşıların orta-ciddi yan etkilerini, yan etki çeşitlerini ve sıklığını, aşı türleri arasında yan etki açısından fark olup olmadığını değerlendirmektir. GEREÇ ve YÖNTEM: En az bir COVID-19 aşısı olup, aşı sonrası iki aylık süre içerisinde yan etki nedeniyle hastanemize başvuran 85 hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmamızın yapıldığı dönemde aktif uygulamada olan BioNTech ve Sinovac, uygulanan iki aşı türüydü. Hastaların demografik özellikleri, COVID-19 geçmişleri, aşı türleri ve kaç doz aşı oldukları, başvuru nedenleri, kaçıncı aşı dozundan sonra şikâyetlerinin başladığı, semptomların aşıdan ne kadar zaman sonra başladığı, varsa önceki alerji- anafilaksi öyküleri ve komorbiditeleri kaydedildi. Ek olarak COVID-19 aşılarına bağlı lokal semptomlardan ağrı, şişlik, eritem, sistemik semptomlardan ise miyalji, ateş, titreme, yorgunluk, eklem ağrısı, lenfadenopati ve diğer sistemik semptomları kaydedildi. BULGULAR: COVID-19 aşısı sonrası yan etki nedeniyle hastanemize başvuran 85 hasta incelendiğinde yaş ortalaması 47,2±13,4'idi ve bu hastaların %35,3'ü (30) erkek, %64,7'si (55) kadındı. Şikâyetlerin genelde ilk gün ortaya çıktığı; ateş, üşüme, titreme ve yorgunluğun yanında, kas-iskelet sistemi ve nörolojik sisteme ait yan etkilerin daha sık görüldüğü tespit edildi. En sık şikayet %51,2 ile lokal ağrıydı. Miyalji şikâyetinin, BioNTech olanlarda Sinovac'a göre daha fazla olduğu görüldü (p<0,05). Yan etkiyle hastaneye başvuranlarda aşı dozu incelendiğinde 2. dozdan sonra başvuru sıklığının anlamlı olarak fazla olduğu bulundu (p<0,05). Çalışmaya dahil edilen hastaların %87,1'i (74) ayaktan, %12,9'u (11) yatarak tedavi alan hastalardı. Yatan hastalar incelendiğinde 3 hasta ateş sebebiyle, 2 hasta nefrolojik, 1 hasta endokrinolojik, 1 hasta gastrointestinal, 1 hasta hematolojik, 3 hasta ise nörolojik sebeplerle takip edilmiştir. Hastalar ayaktan ve yatan olarak değerlendirildiğinde komorbidite varlığı ve oldukları aşı türleri açısından her iki grup için anlamlı fark saptanmadı. SONUÇ: Çalışmamızın sonucunda COVID-19 aşısına bağlı hafif, orta, ağır yan etkilerin ortaya çıkabileceğini ve farklı yan etki çeşitleri olduğunu ortaya koyduk. Bu yan etkiler sebebiyle çalışmamıza aldığımız hastalardan %12,9'unun yatarak tedavi alması gerekti. Ancak yatış gerektiren yan etkiye yol açma açısından aşı türleri arasında bir fark saptanmadı. Şikayetlerin en çok ilk gün ortaya çıktığını ve en sık yan etkinin hastaların %51,2'sinde görülen lokal ağrı olduğunu gösterdik. İkinci sıklıkta görülen miyalji şikâyetinin ise BioNTech aşısı olanlarda Sinovac'a göre anlamlı derecede daha fazla bu yan etkiye yol açtığı saptandı.