Dermatofitozis hastalıklarında 18 yaş ve üstü hastaların genel hijyen durumları ve tedavi uyumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAZAL SILA DANDAN
Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Aile hekimliği polikliniklerinde mantar hastalıkları içerisinde en sık karşımıza çıkan, dermatofitoz denilen yüzeyel mantar enfeksiyonlarıdır. Nemli ve sıcak ortamlar, dar kıyafet ve ayakkabılar, hijyen yetersizliği enfeksiyonun varlığını kolaylaştırır. Ülkemizde bulaşıcı dermatolojik hastalıkların sık oluşu nedeniyle, tekrarlama riski yüksek olan bu hastalıklarda tanıyı doğru koymak, uygun tedaviyi başlamak ve koruyucu önlemlerin alınmasını sağlamak gerekir. Çalışmamızda, dermatofitoz tanısı almış 18 yaş ve üstü bireylerin sosyodemografik verileri, genel hijyen durumları ve tedavi uyumları ile mevcut mantar hastalıklarının ve tekrarlama sayılarının arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: İki aylık zamanda Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerinde dermatofitozis tanısı alan 18 yaş ve üzeri 109 katılımcı dahil edildi. Sosyodemografik veriler, genel hijyen, mevcut mantar hastalığı ve tedavi uyumlarıyla alakalı sorulardan oluşan 21 soruluk bilgi formu, yüz yüze ve telefon aracılığıyla uygulandı. İstatistiksel analizleri için SPSS 26 kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %54,1(n:59)'i erkek, %45,9(n:50)'u kadındır. En sık görülen yaş grubu 40-59(%48,6), ortalama yaşı 52,2±12,2 olmuştur. Eğitim durumu dağılımında ilk sırada lise altında(%56) eğitim düzeyi görüldü. Yaz, şikâyetlerin en fazla arttığı mevsimdir. Vücut-ayak temizliği ve iyi kurulanması gibi hijyen durumlarına dikkat etmeme oranlarında, ortak eşya paylaşımında ve günde en az 4 saat ayakkabı kullanımında erkeklerin kadınlara göre daha sık görülmesi sonucu anlamlıdır(p<0,05). Lise altı seviyesindekilerde bol kıyafet tercihinin daha az, makosen/loafer ve ortopedik anne ayakkabısı tarzı dar ayakkabıların tercihinin daha fazla yapıldığı sonuçları anlamlıdır(p<0,05). Bulunduğu bölge sıralamasında ayak(%73,4) ve tırnak mantarı(%58,7) başta gelmektedir. Kronik hastalık dağılımında ayak(%40) ve tırnak mantarına(%48,4) ilk sırada DM eşlik etmektedir. Ayakta ve tırnakta mantarı olanların çoğunluğu vücut temizliğine özen gösterirken, aynı özeni ayak parmak aralarını kurulamaya göstermemektedir(p<0,05). Makosen/loafer tipi dar ayakkabılarla ayak ve tırnakta mantarın fazla görülmesi anlamlıdır(p<0,05). Ayakkabının giyilme süresi arttıkça ayakta mantar şikâyeti doğrusal artmaktadır(p<0,05). Ayak mantarında topikal tedavilerin(%95), tırnak mantarında sistemik tedavi(%73) ve tırnak cilalarının(%94,4) daha fazla kullanımının olması anlamlıdır(p<0,05). Katılımcıların %56,9(n:62)'u şikâyetlerinin azalmasıyla tedaviyi yarıda bıraktığını belirtmiş olup bu durum mantar hastalığının tekrarlama sayısının artmasıyla ilişkilidir(p<0,05). Sonuç: Erkek cinsiyet, düşük eğitim seviyesi, mevsim sıcaklığının artması, özellikle diyabet varlığı, ayak parmak aralarının iyi kurulanmaması, günlük tercih edilen ayakkabının dar ve hava almayan türde olması ve giyilme süresinin uzaması, başlanan tedavinin yarıda bırakılmasının mantar hastalığını etkilediği görülmüştür. Bu nedenle hijyen alanında dikkat edilmesi gerekenler ve planlanan tedavi süreciyle alakalı hastalara daha detaylı bilgilendirme yapılması gerekliliği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Ayak hijyeni, dermatofitoz, genel hijyen durumu, risk faktörleri, tedavi uyumu