Demir eksikliği anemisinde ghrelin, hepsidin ve HIF-2α'nın demir metabolizmasındaki rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA RIZAOĞULLARI GÜZEL
Danışman: Erdal KURTOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Demir metabolizmasının düzenlenmesinde hepsidin, HIF-2α ve ferroportin molekülleri önemli bir role sahiptir. Son yıllarda demir eksikliği anemisi olan hastalarda ghrelin seviyesi ile ilgili çalışmalar yapılmıştır. Çalışmaların birçoğu çocukluk yaş grubunda yapılmıştır. Çalışmalarda HIF-2α molekülü ile ghrelin ve hepsidin ilişkisini inceleyen literatür mevcut değildir. Biz bu çalışmamızda demir eksikliği anemisi hastalarında serum ghrelin, hepsidin, HIF-2α ve ferritin düzeyleri arasındaki ilişkiyi inceleyerek, ghrelin hormonunun demir metabolizmasını nasıl etkilediğini araştırdık. Bu çalışmamız ile demir eksikliği anemisi hastalarında demir metabolizmasının açıklanmasına katkıda bulunduk. Yöntem: Çalışmamız Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları ve Hematoloji polikliniklerine başvuran hastalarda prospektif kesitsel olarak gerçekleştirildi. Çalışmamız 03.09.2021- 30.09.2022 tarihleri arasında planlandı. Çalışmaya katılan her gönüllü çalışma hakkında bilgilendirildi ve tüm gönüllülerden yazılı onam formu alındı. Çalışmamıza 90 gönüllü dahil edildi. Çalışmaya katılan hastaların tamamı kadın cinsiyetten seçildi. Gönüllüler 18-50 yaş aralığında ve premenopozal dönemde idi. Beden kitle indeksi 19-25 arasında olan normal kiloda kişilerdi. Gönüllerin hiçbiri demir tedavisi almamaktaydı. Alınan kan örneklerinden hemogram parametreleri, serum ferritin, HIF-2α, hepsidin, ghrelin düzeyleri çalışıldı. Serum HIF-2α, ghrelin, hepsidin düzeyleri elisa yöntemiyle ölçüldü. Bulgular: Her iki grubun yaş ve beden kitle indeksi benzer bulundu. Hasta grubundaki hemoglobin ve ferritin değeri kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşüktü (p<0,001). Hasta grubunda hepsidin değerleri kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşüktü (p=0,002). Hasta grubundaki ghrelin değerleri kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşüktü (p<0,001). Her iki grubun HIF-2α düzeyleri arasında anlamlı fark saptanmadı. Kontrol grubunda hepsidin-HIF-2α (p<0,001) ve hepsidin- ghrelin (p<0,001) düzeyleri arasında pozitif yönde güçlü bir ilişkiye rastlandı. Kontrol grubunda HIF-2α ile ghrelin düzeyi arasında pozitif yönde güçlü bir ilişkiye rastlandı (p<0,001). Hasta grubunda hepsidin-HIF-2α (p<0,001) ve hepsidin-ghrelin (p<0,001) düzeyleri arasında pozitif yönde güçlü bir ilişkiye rastlandı. Hasta grubunda HIF-2α ile ghrelin düzeyi arasında pozitif yönde güçlü bir ilişkiye rastlandı (p<0,001). Hasta grubunda hemoglobin- HIF-2α (p=0,003) ve hemoglobin- ferritin (p=0,001) düzeyi arasında pozitif yönde orta düzeyde bir korelasyon olduğu belirlendi. Hepsidin ve ghrelin düzeyinin demir eksikliği anemisini belirlemede ayırt edici faktör olduğu görülürken, HIF-2α düzeyinin ise ayırt edici faktör olmadığı belirlendi. Sonuç: Demir eksikliği anemisi hastalarında hepsidinin düşük olması vücudunun demir emilimini arttırmaya yönelik bir mekanizmadır. HIF-2α düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık saptanmaması DEA hastalarının mevcut Hb değerlerinde kronik bir hipoksi oluşmaması sebebiyle olabilir. Ghrelin seviyelerinin hasta grubunda düşük saptanması ghrelinin demir metabolizmasında rolü olduğunu düşündürdü. Ghrelin, hepsidin ve HIF-2α arasında hem hasta hem kontrol grubundaki korelasyonlar bu moleküllerin demir metabolizmasında rolü olduğunu göstermektedir. Bu üç molekül arasındaki bağlantıları açıklamak için ileri hücre düzeyinde çalışmalara ihtiyaç olacaktır. Anahtar kelimeler: Ghrelin, demir, anemi, hepsidin, HIF-2α