Fonksiyonel uygulanan emg-tetikli biofeedbackli elektrik stimulasyonunun akut-subakut inmeli hastalarda üst ekstremite ve el fonksiyonları üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP KIRAÇ ÜNAL
Danışman: Ebru KARACA UMAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda; kliniğimizde yatarak tedavi edilen, akut ve subakut dönem inmeli hastalarda el bileği ve parmak ekstansör kaslarına kavrama hareketi oluşturmak için uygulanan elektromiyogram-tetikli biofeedbackli elektrik stimulasyonu (EMG-tetikli-BF-ES) tedavisinin el fonksiyonları, kas gücü, motor iyileşme ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amaçlandı. Materyal ve Metod: Çalışmaya Eylül 2014-Eylül 2015 tarihleri arasında kliniğimizde inme tanısı ile yatırılmış, el ve parmaklarda aktif ekstansiyon kısıtlılığı olan, akut ve subakut dönemdeki 27 hasta alındı. Hasta gruplarından ilkine konvansiyonel ve nörofizyolojik tedavi programına ek olarak EMG-tetikli-BF-ES, ikincisine yalnızca konvansiyonel ve nörofizyolojik tedavi programı uygulandı. EMG-tetikli-BF-ES uygulaması hasta oturur pozisyonda, omuz addüksiyonda ve dirsek 90 derece fleksiyonda ve pronasyonda iken, hasta akromiyonu ile 3. parmak ucu arası mesafe kadar uzağa konan 5 cm çaplı topa uzanacak ve topa uzandıktan sonra parmak-elbilek aktif ekstansiyonu uyarılacak ve ardından top kavranacak şekilde uygulandı. Tüm tedaviler haftada 5 gün olacak şekilde 4 hafta boyunca, toplam 20 seans uygulandı. Tedavilerin motor ve fonksiyonel durum üzerine etkinliğini değerlendirmek amacıyla Brunstrom'un üst ekstremite ve el için geliştirilen motor iyileşme evreleri, Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FBÖ), İnme Etki Ölçeği (İEÖ), Action Research Arm Test (ARAT), Hastane Anksiyete ve Depresyon Skalası (HADS), Nine Hole Peg Test (NHPT) ve Jamar el dinamometresi ile elde kavrama gücü ölçümü yapıldı. Hastaların tedavi öncesi, 4 haftalık tedavi bitiminde ve tedavi sonrası 12. haftada ölçümleri tekrarlandı. EMG-tetikli-BF-ES uygulanan grubun tedavi öncesi ve tedavi bitimindeki ortalama eşik değer (µV) ve ortalama uyarı şiddeti (mA) de kaydedildi. Bulgular: El ve üst ekstremite Brunnstrom motor skorlarında tedavi öncesi ile tedavi bitimi arasındaki değişimin çalışma grubunda anlamlı olarak daha iyi olduğu görüldü. 12. hafta kontrol değerlendirmesinde çalışma grubunda el Brunnstrom motor skorunda tedavi sonrası etkinliğin arttığı, üst ekstremite Brunnstrom motor skorunda ise etkinliğin korunduğu görüldü. Tedavi öncesi ile 4. hafta arasında ARAT kavrama, sıkı tutma, pinch ve total skorlarının çalışma grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha iyi olduğu görülürken ARAT kaba kol skorundaki değişimin anlamlı olmadığı görüldü. 12. hafta kontrol değerlendirmesinde çalışma grubunda ARAT kavrama, sıkı tutma, pinch ve total skorlarındaki anlamlı değişimin korunduğu görüldü. Çalışma grubunda tedavi öncesi ile 4. hafta arasında el kavrama gücündeki artışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu, tedavi sonrası 12. hafta değerlendirmesinde de etkinliğin korunduğu görüldü. FBÖ motor, kognitif ve total skorlarda grup içlerinde önemli düzelmeler sağlanmasına rağmen gruplar arasında anlamlı değişim saptanmadı. NHPT ölçümleri, HADS anksiyete ve depresyon skorları, İEÖ total skor ve subskorlarının hiçbirinde tedavi öncesi, tedavi bitimi ve 12. hafta kontrol değerlendirmelerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Çalışma grubunda ortalama eşik değerin (µV) ve ortalama uyarı şiddetinin (mA) tedavi öncesi ve tedavi bitimindeki değişimi istatiksel olarak anlamlı bulundu. Sonuç: Akut/subakut dönem inmeli hastalarda EMG-tetikli-BF-ES uygulaması üst ekstremite ve elde motor gelişim, fonksiyon ve kavrama gücü artışı üzerine etkili bulunmuştur. EMG-tetikli-BF-ES uygulamasının erken dönem inme hastalarının rehabilitasyonunda önemli bir yerinin olduğunu söylemekle birlikte daha geniş hasta popülasyonuna sahip, optimal doz ve uygulama süresi ile uzun dönem sonuçların da incelendiği çalışmaların varlığına ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: İnme, rehabilitasyon, EMG-tetikli biofeedbackli elektrik stimulasyonu