Watson' ın İnsan Bakım Modeline temellendirilmiş hemşirelik bakımının multipl sklerozlu hastaların yaşam kalitesi üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVCAN FİLİZ
Danışman: Fatma İlknur ÇINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma Watson'ın İnsan Bakım Modeli'ne temellendirilmiş hemşirelik bakımının MS'li hastaların yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç Yöntem: Randomize kontrollü ve nitel tasarımda yapılan bu çalışma, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Bilim Dalı Polikliniği'nde Nisan - Aralık 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Hastalar, blok randomizasyon yöntemine göre gruplara atanmıştır. Araştırma 37 müdahale, 37 kontrol grubu olmak üzere toplam 74 hasta ile yürütülmüştür. Hastalarla dört görüşme yapılmış, Watson İnsan Bakım Modeli'ne temellendirilmiş hemşirelik girişimleri uygulanmıştır. Kontrol grubundaki hastalara rutin prosedür uygulanmıştır. Araştırmada kullanılan "Multipl Skleroz Semptom Yönetim Kitapçığı" ve "Gevşeme Egzersizleri" eğitim materyalleri DISCERN ölçüm aracı ve yazılı materyallerin değerlendirilmesi formu ile değerlendirilmiştir. Araştırma verileri; Veri Toplama Formu, Multip Skleroz Yaşam Kalitesi Ölçeği, Watson Hasta Memnuniyet Formu ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak elde edilmiştir. Bulgular: Müdahale ve kontrol grubundaki hastaların yaş ortalaması sırasıyla; 42,13 ± 7,43 yıl ve 42,81 ± 7,60 yıl (p=0,815), hastalık süresi ortalaması 10,16 ± 7,98 yıl, 13,05 ± 6,36 yıl (p=0,012), Genişletilmiş Özürlülük Durumu Ölçeği puan ortalaması 4,09 ± 1,22 puan ve 4,05 ± 1,21 puandır (p=0,744).Bu çalışmada, Watson İnsan Bakım Modeline temellendirilerek verilen hemşirelik bakımı sonrasında, gruplar arasında çalışma öncesi ve sonrası yaşam kalitesinin Bileşik Fiziksel Sağlık Genel puan (p<0,001), Mental Sağlık Genel puan (p<0,001), Sağlıkta Değişiklik Genel puan (p=0,002) ve Cinsel İşlevden Doyum Genel puan (p=0,023) alt boyut ortalamalarında anlamlı artış görülmüştür. Ayrıca yapılan bireysel görüşmeler sonucunda üç kategori ve altı tema belirlenmiştir. Hastaların ilk tanı alma sürecinde çoğunlukla korku, kaygı ve üzüntü gibi duygular, tanı aldıktan sonra ise bir takım fiziksel, sosyal ve duygusal değişim yaşadıkları belirlenmiştir. Hastalar yaşadıkları atak deneyimlerinin sebeplerini çoğunlukla stres ve sıcaklıkla ilişkilendirirken, atak esnasında çoğu hastanın yorgunluk, his kaybı ve uyuşukluk/karıncalanma yaşadığı belirlenmiştir. Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre multipl sklerozlu hastalara verilen Watson İnsan Bakım Modeli temelli hemşirelik bakımı, hastaların yaşam kalitesini yükseltmede etkili bulunmuştur. Bu nedenle Watson İnsan Bakım Modeli temelli hemşirelik bakımının multipl skleroz tanılı hastalara uygulanması önerilmektedir.