Kolorektal karsinom için yeni nesil ilaç adayı moleküllerin belirlenmesi, klinik ilaçlar ile etkilerinin karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MOLEKÜLER ONKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SERAP PAMAK BULUT

Danışman: Mustafa TURAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, kolorektal kanser (KRK) için yeni nesil ilaç adayı moleküllerin etkinliğini ve bu moleküllerin mevcut klinik ilaçlarla, özellikle 5-fluorouracil (5-FU) ve bevacizumab ile karşılaştırmalı etkilerini değerlendirmektir. In silico yöntemlerle tanımlanan ve sentezlenen aday maddeler, HCT116 ve L929 hücre hatları üzerinde hücresel değişiklikler, sitotoksisite, apoptoz, hücre siklusu ve sinyal yolları üzerine etkileri açısından incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Hücre kültürleri için RPMI ve DMEM besi yerleri kullanılarak çeşitli hücre hatları kültüre edilmiş, ilaç uygulamaları yapılmış ve MTT analizi ile hücre canlılığı ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Flow sitometri analizleri ile hücre döngüsü ve apoptoz etkileri incelenmiş, gen zenginleştirme analizleri için cDNA sentezi ve RT-qPCR uygulamaları yapılmıştır. Bulgular: İncelenen yeni aday maddenin KRK hücre hattında 5-FU ve bevacizumab'a göre benzer veya daha üstün antikanser aktiviteler gösterdiğini ortaya koymuştur. Özellikle SMY370 molekülü, diğer adaylar arasında en etkili olanı olarak belirlenmiş ve hücrelerin büyük çoğunluğunu öldürmüştür. Gen zenginleştirme analizleri, 5-FU ve SMY370'in benzer yolakları etkilediğini ve programlı hücre ölümü, kaspaz aktivasyonu, nekroz ve SMAC/DIABLO-XIAP aracılı apoptoz cevabı regülasyonu gibi süreçleri modüle ettiğini göstermiştir. Sonuç: Bu çalışma, özellikle SMY370 gibi yeni moleküler hedeflerin KRK tedavisinde önemli potansiyele sahip olduğunu ve bu yeni aday moleküllerin klinik kullanım öncesi daha detaylı araştırmalarla değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. İlacın etkilediği gen ekspresyonları ve sinyal yolları, ileride yapılacak çalışmalarda bu moleküllerin KRK tedavisinde kullanımının optimize edilmesine yardımcı olabilecek önemli bilgiler sağlamaktadır.