Sosyal medya kullanımının 0-6 yaş grubu sağlıklı çocuğu olan erkeklerin babalık rolü algısı üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET DEMİR
Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ VE AMAÇ: Sosyal medya kullanımı günden güne çok hızlı bir şekilde yaygınlaşırken bir yandan da sosyal medya ile ilgili yeni hastalık ve bağımlılıklar tanımlanmaktadır. Yapılan çalışmalarda sosyal medya ile ilgili bu olguların ebeveyn davranışlarına da etkili olabileceği gösterilmiştir. Babalık rolü çocuğun birey olarak kişiliğinin oluşması ve hayatının şekillenmesi açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmada sosyal medyanın babalık rolü algısına etkisi çeşitli sosyodemografik değişkenlerle birlikte analiz edildi. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerinde yapıldı. Çalışmaya 25 Mart 2022- 25 Haziran 2022 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal Hastanesi Aile Hekimliği Poliklinikleri'ne başvuran 0-6 yaş grubu çocuğu olan erkek bireyler dâhil edildi. Tanımlayıcı bir çalışmadır. Bu çalışmaya 175 kişi katıldı. Sosyal medya kullanım durumu için Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği-Yetişkin Formu (SMBÖ-YF), babalık rolü algısı için Babalık Rolü Algı Ölçeği (BRAÖ) kullanıldı. Çalışma anketi; sosyodemografik özellikler, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği-Yetişkin Formu ve Babalık Rolü Algı Ölçeği olmak üzere 3 ana kısımdan ve 51 sorudan oluşmaktadır. Elde edilen veriler SPSS.25 programı ile analize tabi tutuldu. BULGULAR: Çalışmaya 175 kişi katılmıştır. Babalık rolüne ilişkin algılar ölçeği toplam puanı ve alt boyutlarından "Babalık Rolüne İlişkin Olumlu Algılar", " Çocuk Cinselliğinde Babalık Rolüne İlişkin Algılar "ile sosyal medya bağımlılık ölçeği ve alt boyutlarında anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Babalık Rolü Algı Ölçeği alt boyutlarından "Babalık Rolüne İlişkin Olumsuz Algılar" ile Sosyal medya bağımlılık ölçeği toplam (r=0.146, p=0.048) ve alt boyutlarından "Sanal tolerans" (r=0.148, p=0.047) arasında anlamlı pozitif bir ilişki bulunmuştur. Yani sosyal medya bağımlılığı ve sanal tolerans arttıkça babalık rolüne ilişkin olumsuz algılar artmaktadır. Babalık Rolün Algı Ölçeği toplam puanı (Z=-3.887 p<0.001), Alt boyutlarından "Babalık Rolüne İlişkin Olumlu Algılar" (Z=-2.777, p=0.005), "Babalık Rolüne İlişkin Olumsuz Algılar" (Z=-4.114, p<0.001), "Çocuk Cinselliğinde Babalık Rolüne İlişkin Algılar" (Z=-2.933 p=0.003) puanları yaş dönemleri içinde anlamlı bir farklılık göstermiştir. Babalık Rolü Algı Ölçeği toplam, Babalık Rolüne İlişkin Olumlu Algılar, Çocuk Cinselliğinde Babalık Rolüne İlişkin Algılar, Babalık Rolüne İlişkin Olumsuz Algılar ve puanları 35 yaş ve altında olanlarda 35 yaş üstüne göre daha yüksek bulunmuştur. Sosyal medya bağımlılık ölçeği toplam puanı (Z=-2.202 p=0.028), "Sanal tolerans" (Z=-2.472, p=0.013) puanları yaş sınıfları içerisinde anlamlı bir farklılık göstermiştir. Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği Toplam ve Sanal tolerans puanları 35 yaş ve altında olanlarda 35 yaş üstüne göre daha yüksek bulunmuştur. Babalık Rolüne ilişkin algılar ölçeği toplam puanı (Z=-4.672 p<0.001), alt boyutlarından "Babalık Rolüne İlişkin Olumlu Algılar" (Z=-4.016, p<0.001), "Babalık Rolüne İlişkin Olumsuz Algılar" (Z=-4.813, p<0.001), "Çocuk Cinselliğinde Babalık Rolüne İlişkin Algılar" (Z=-3.407 p=0.001) puanları meslek grupları içinde anlamlı bir farklılık göstermiştir. Babalık Rolüne İlişkin Algılar Ölçeği Toplam, Babalık Rolüne İlişkin Olumlu Algılar, Çocuk Cinselliğinde Babalık Rolüne İlişkin Algılar ve Babalık Rolüne İlişkin Olumsuz Algılar puanları beyaz yaka olanlarda mavi yakalara göre daha yüksek bulunmuştur. Babalık Rolüne İlişkin Algılar Ölçeği Toplam (KV=49,376, p<0.001), alt boyutlarından "Babalık Rolüne İlişkin Olumlu Algılar" (KV=48.497 p<0.001), "Babalık Rolüne İlişkin Olumsuz Algılar" (KV=44.050 p<0.001), "Çocuk Cinselliğinde Babalık Rolüne İlişkin Algılar" (KV=46.585 p<0.001) puanları çocuk sayıları bakımından istatistiksel anlamlı farklılık göstermiştir.Ölçek ve alt ölçek puanları tek çocuğa sahip olanlarda daha yüksek bulunmuştur. Anlamlı farkın olduğu grupların bulunması için yapılan post-hoc test verileri ölçek ve alt ölçek puanları 3 ve üzeri çocuklu olanlar ile tek çocuklu olanlar (p<0.001) ve 2 çocuğa sahip olanlar (p<0.001) arasında anlamlı bir farklılık göstermiştir. Babalık Rolüne İlişkin Algılar Ölçeği Toplam (KV=4,166, p=0.041), alt boyutlarından "Babalık Rolüne İlişkin Olumsuz Algılar" (KV=5.694 p=0.017) puanları eğitim düzeyleri bakımından anlamlı bir farklılık göstermiştir. Babalık Rolüne İlişkin Algılar Ölçeği toplam ve alt ölçeklerinden " Babalık Rolüne İlişkin Olumsuz Algılar " puanları üniversite mezunu olanlarda daha yüksek bulunmuştur. Post-hoc testi verilerine göre Babalık Rolüne İlişkin Algılar Ölçeği Toplam ve alt boyutlarından "Babalık Rolüne İlişkin Olumsuz Algılar "puanları üniversite mezunu olanlar ile ortaokul ve altı mezunlar(p<0.001) ve lise mezunları (p<0.001) arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği Toplam (KV=4,010, p=0.045), alt boyutlarından "Sanal tolerans" (KV=3.829 p=0.049), "Sanal iletişim" (KV=3.973 p=0.046) puanları eğitim düzeyleri açısından anlamlı bir farklılık göstermiştir. Ölçek ve alt ölçek puanları lise mezunu olanlarda daha yüksek bulunmuştur. Anlamlı farklılığın olduğu grupların ortaya çıkarılması için post-hoc testi yapılmıştır.Test sonuçlarına göre Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği toplam puanları lise mezunları ile ortaokul ve altı mezunlar (p=0.048) arasında istatistiksel anlamlı bir farklılık göstermiştir."Sanal tolerans" puanları lise mezunları ile ortaokul ve altı mezunlar (p=0.049) arasında istatistiki anlamlı bir farklılık göstermiştir."Sanal iletişim" puanları lise mezunları ile ortaokul ve altı mezunlar (p=0.048) arasında anlamlı farklılık göstermiştir. SONUÇ: Çalışmamızda Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği puanı ile Babalık Rolü Algı Ölçeği puanı arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Fakat Babalık Rolü Algı Ölçeğinin alt boyutlarından 'Babalık Rolüne İlişkin Olumsuz Algılar' ile SMBÖ-YF toplam puanı ve alt boyutlarından 'Sanal Tolerans' arasında anlamlı pozitif bir ilişki bulunmuştur. Yani Sosyal medya kullanımı ve sanal tolerans arttıkça babalık rolüne ilişkin olumsuz algılar da artmaktadır. Benzer çalışmalarda da özellikle dijital ebeveynlik kavramı üzerinden çocukların mahremiyetlerinin ihlali gibi olumsuz ebeveyn davranışlarına vurgu yapılmıştır. Bu çalışmada sosyal medya kullanımının 35 yaş altında ve lise mezunları düzeyinde daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Babalık rolü algısının eğitim düzeyi yükseldikçe yükseldiği ve 35 yaş altında olanlarda 35 yaş üstüne göre bu algının daha iyi olduğu sonucuna varıldı. Sosyal medyanın babalık rolüne etkisi açısından yapılacak yeni çalışmalarda izlenecek yöntemler hakkında öneriler sunuldu.