15-18 yaş arası obez adölesan kızlarda klinik hiperandrojenizm ve polikistik over sendromu bulgularının araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM YÜKSEL
Danışman: Heves KIRMIZIBEKMEZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda obezitesi olan adölesan Türk kızlarında güncel tanısal yaklaşımlar ışığında belirlenmiş PKOS sıklığı ve PKOS için risk oluşturan etkenlerin saptanması, ayrıca klinik ve biyokimyasal belirteçlerin değerlendirilerek tanısal yaklaşım konusunda güncel bilgilere katkı oluşturmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: 01.01.2019-01.03.2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji polikliniğine başvuran 15-18 yaş arası, vücut kitle indeksi 95. persentil üzerinde, büyüme ve pubertesi tamamlanmış (Tanner evre-5) ve en az bir yıl önce menarş gerçekleşmiş kız hastalar çalışmamıza dahil edilmiştir. Hastalar ilk adet yaşı, adet görme sıklığı, kanama gün sayısı ve miktarı, yoğun akne ve/veya hirsutizm varlığı açısından anamnez ve fizik muayene ile değerlendirildi. Düzensiz menstrüasyon, yoğun akne, hirsutizmden herhangi biri olanlar PKOS açısından biyokimyasal tetkikler ile değerlendirildi. Tanısal kriter olmasa da destekleyici bulgu olarak over volümleri ve polikistik morfolojisi için ultrasonografi yapıldı. Bulgular: Çalışma kriterlerine uyan 15-18 yaş arası 421 adölesan kız çalışmaya dahil edildi. Hastaların takvim yaşı ortalaması 16,29±0,94 yıl; jinekolojik yaş (menarş sonrası süre) 1-8 yıl arası, ortalama 4,01±1,41 yıl olarak saptandı. Hastaların 56'sında (%13,3) topikal tedaviye dirençli akne ve 118'inde (%28) hirsutizm saptandı. Obez adolesan kız grubumuzda 126 (%29,9) hastada adet düzensizliği, 139 (%33) hastada klinik hiperandrojenizm, 120 (%28,5) hastada biyokimyasal hiperandrojenizm vardı. PKOS tanımlamasına uyan hasta sayısı 35 idi ve sıklık %8,3 olarak saptandı. PKOS tanısı alan ve almayanlar karşılaştırıldığında PKOS grubunda FSH ve SHBG istatistiksel olarak daha düşük iken, SAİ, total testosteron, 17OHP ve 1,4 androstenedion düzeyleri daha yüksekti. Tanısal belirteçler arasında en güvenilir olanın SAİ olduğu, fakat erişkin kadınlardan farklı olarak obez adolesanlarda kesme değerinin daha yüksek olması gerektiği saptandı. Metabolik sendromu destekleyen HOMA-IR, LDL, AST ve ALT parametreleri PKOS için riskli olanlarda kontrol grubuna göre daha yüksekti. İnsülin direnci ve bozulmuş glukoz metabolizması saptanarak metformin başlanmış olan 81 hastanın %17,2'sinde, insülin direnci olmayanların %6,1'inde PKOS mevcuttu ve bu oran istatistiksel olarak anlamlı şekilde farklı idi (p=0,001). Sonuç: Adölesan dönemin fizyolojik özellikleri arasında adet düzensizliği, akne ve kıllanma artışına sıklıkla rastlanmaktadır. Ultrasonografide polikistik over görünümü bu yaş grubunda tanısal değildir. Tanıda tek başına laboratuvar testlerinin yeterli olamayacağı gibi laboratuvar testleri ile desteklenmeyen klinik bulgular da tek başına yeterli olamamaktadır. Çalışmamızın sonuçları güncel kılavuzlarda olduğu gibi adölesanlarda PKOS tanısı için gereken tüm kriterlerin karşılanması gerektiğini, fakat biyokimyasal belirteçler için tanısal kesme değerlerinin bu yaş grubu için daha fazla çalışma ile belirlenmesi gerektiğini desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Obezite, Adölesan, PKOS, PKOS için riskli, Hiperandrojenizm