Prostat kanserini öngörmede uyarlanmış periferik zon PSA dansitesinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAMET DEMİR

Danışman: Yavuz BAŞTUĞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmamızın amacı, prostat kanserini öngörmede kullanılan PSA dansitesi (PSA-D), periferik zon PSA dansitesi (PZPSAD), transizyonel zon PSA dansitesi (TZPSAD) ve uyarlanmış periferik zon PSA dansitesinin (aPSADPZ) tanısal performansını karşılaştırmak ve klinik anlamlı prostat kanserini (csPKa) belirlemedeki etkinliklerini değerlendirmektir. GEREÇ VE YÖNTEM Çalışmaya Ocak 2018–Ocak 2025 arasında multiparametrik prostat MRG'si bulunan ve TRUS biyopsisi uygulanan toplam 182 hasta dahil edildi. Akut enfeksiyonu olanlar, 5-alfa redüktaz inhibitörü kullananlar ve biyopsi öncesi MRG'si bulunmayan hastalar dışlandı. Hastaların PSA düzeyleri, prostat hacmi ve zonal hacimleri kullanılarak PSA-D, PZPSAD, TZPSAD ve aPSADPZ değerleri hesaplandı. Biyopsi patolojileri ve retropubik radikal prostatektomi (RRP) uygulanan hastaların nihai patolojileri incelendi. Klinik anlamlı prostat kanseri ISUP ≥2 olarak tanımlandı. Tanısal performans ROC eğrisi analizi ile değerlendirildi. BULGULAR Çalışmada PSA-D'nin hem TRUS biyopsi grubunda (AUC:0,749; p 3 olması her iki grupta da csPKa ihtimalini anlamlı derecede artırdı (p<0,001). SONUÇ Uyarlanmış periferik zon PSA dansitesi (aPSADPZ) prostat kanserini öngörmede yüksek tanısal doğruluk göstermiştir. PSA dansitesi ve zonal PSA türevlerinin PI-RADS skoru ile entegre değerlendirilmesi, klinik anlamlı prostat kanserini öngörmede ek fayda sağlayabilir ve gereksiz biyopsilerin azaltılmasına katkıda bulunabilir. Daha geniş örneklemli, çok merkezli çalışmalarla bulguların desteklenmesi gelecekte tanısal doğruluk ve klinik kullanım açısından önem taşımaktadır.