18-65 yaş arası kadınların kanser taraması hakkında bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT ÖZEL
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Kanser sık görülmesi, ölümcül olması ve erken tanı ile önlenebilir bir hastalık olmasından dolayı kanser taramalarının yapılması oldukça önemlidir. Bu tez ile beraber 18-65 yaş arası kadın bireylerin kanser tarama hakkındaki bilgi düzeyleri değerlendirilip, bu konudaki tutumları ve bakış açıları araştırılacaktır. Bu çalışmada Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Gülbağ Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18-65 yaş arası 315 kadın hastadan kanser taramaları hakkındaki bilgi düzeyleri, tutum ve davranışların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM: Etik kurul onayı alındıktan sonra Çalışma, 20 Haziran 2021- 20 Ağustos 2021 tarihleri arasında İstanbul Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesine bağlı Gülbağ eğitim ASM ye kayıtlı 18-65 yaş arası 315 kadın hastanın onamı aldıktan sonra yüz yüze yapılan anket formu ile değerlendirildi. Anket formu: literatür taraması sonucu oluşturularak katılımcılara sosyodemografik özelliklerini, mesleki bilgilerini, özgeçmişlerini, soy-geçmişlerini, kanser tarama bilgi düzeylerini ve tutum ve davranışlarını ölçen toplam 47 sorudan (olgu rapor formundaki sorular baz alınmıştır) oluşmaktadır. Anket sonucunda bilgi düzeyini ölçen 17 soru için her doğru cevaba bir puan, her yanlış cevaba sıfır puan verildi. Çalışmaya katılan bireylerin verdikleri cevaplara göre ortalama puanları hesaplandı, ortalama puanın üzerinde olanlar yeterli bilgi düzeyine sahip olarak değerlendirildi, ortalama puanın altında olanlar ise yetersiz bilgi düzeyine sahip olarak değerlendirildi. Veriler SPSS 21 programı kullanılarak değerlendirildi. BULGULAR: Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 35,24±12,38 yıl olarak hesaplandı. Katılımcıların %60,63'ü evli, %62'si üniversite mezunu ve %58,73'ü çalışmıyor idi. Katılımcıların dörtte birinden daha azında kronik hastalık mevcut iken en sık görülen kronik hastalık hipertansiyon idi. Katılımcıların yarıdan fazlasının ailesinde ya da çevresinde kanser tanısı olanlar var iken bu kanserlerin sıralamasını en büyük oranda meme kanseri daha sonra GIS, akciğer ve rahim ağzı kanserleri gelmektedir. Katılımcılara 1. basamakta yapılan kanser taramaları sorulduğunda %93'ün meme,%77 rahim ağzı ve yüzde 36'sı kalın bağırsak kanserlerin tarandığını belirtti. Katılımcıların %50'si KKMM düzensiz bir şekilde yapmaktaydı. Çalışmamıza katılanların %50'si mamografi çektirmiş iken çektirmeyenlerin büyük oranının çektirmeme sebebi sağlıklı olduklarını düşündüklerinden dolayı çekilmemişti. Katılımcıların %70'ine yakınını rahim ağzı kanserinin nasıl yapıldığını biliyor iken 30-65 yaş arası katılımcıların yüzde %62'si Smear testi yaptırmıştı. 50-70 yaş arasın katılımcıların sadece yüzde 15'i GGK testi, %12'si kolonoskopi yaptırmış iken yaptırmayanların büyük oranda sebebi bilgisi olmadığını bildirmiştir. Katılımcıların bilgisini ölçmek için sorulan 17 sorunun her bir doğru seçeneğine 1 puan verildiğinde katılımcıların toplam bilgi puanı ortalaması 10,93±3,84 idi. Katılımcılardan evli olanlar, çalışanlar ve beyaz yakalı olanların toplam bilgi puan ortalamaları istatiksel anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı(p<0.05). Benzer şekilde Üniversite mezunların toplam bilgi puan ortalaması okur-yazar olmayan ve ilköğretim mezunlarına kıyasla daha yüksek saptandı. Katılımcılardan kronik hastalığı ya da kanser öyküsü olanlarla, ailesinde kanser öyküsü olanların kanser taramaları hakkındaki bilgi düzeyleri yüksek olmasına rağmen istatiksel anlamlı saptanmadı ancak kanser tarama testlerini yaptırma oranları istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır(p<0.05). SONUÇ: Bu çalışma katılımcıların 1. basamakta kanser tarama testlerinden meme ve rahim ağzı kanser testlerinin yüksek oranda bilgi sahibi olduklarını ancak aynı oradan yaptırmadıklarını ayrıca GIS kanser tarama testlerin yeterli bilgi ve yaptırım düzeyinde olmadığını göstermiştir. Aile hekimleri tarama testlerini yaptırma konusunda halkı daha çok teşvik etmesi gerekmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Kanser taramaları, Ulusal Kanser Tarama Programı, Aile Hekimliği