Sağlıklı genç erişkinlerde olumlu değerlendirilme korkusunun sosyal anksiyete, mükemmeliyetçilik, benlik saygısı ve algılanan ebeveyn tutumları ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE ARIKAN
Danışman: Ejder Akgün YILDIRIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sosyal anksiyete çoğunlukla olumsuz değerlendirilme korkusu ile ilişkilendirilmiş olmakla birlikte, yakın zamanda bu deneyimin olumlu değerlendirilme korkusu ile ilişkili olduğunu belirten çalışmalar literatürde yer bulmuştur. Çalışmamızda olumlu değerlendirilme korkusunun sosyal anksiyete düzeyleri ile ilişkisi başta olmak üzere sosyal anksiyete ile ilişkilendirilebilecek mükemmeliyetçilik, benlik saygısı ve algılanan ebeveyn tutumları ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Olumlu değerlendirilme korkusunun hangi mekanizmalar üzerinden sosyal anksiyeteyi yordadığı aydınlatılmaya çalışılacaktır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini 2023 – 2024 öğretim yılında İstanbul'da öğrenim gören lisans ve ön lisans programı öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmaya onay veren 161 katılımcıya araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik ve klinik veri formu, Liebowitz Sosyal Anksiyete Ölçeği (LSAÖ), Olumlu Değerlendirilme Korkusu Ölçeği (ODKÖ), Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği- Kısa Form (ODKÖ-KF), Frost Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (FÇBMÖ), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ) ve Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği- Çocuk Formu (KAET-Ç) uygulanmıştır. Bulgular: ODKÖ ile LSAÖ puanları arasında pozitif yönlü ilişki olduğu saptanmıştır (r=0,695, p<0,05). LSAÖ ile ODKÖ arasındaki ilişki, ODKÖ-KF ile olan ilişkiye kıyasla daha güçlü bulunmuştur. ODKÖ'nün FÇBMÖ uyumlu mükemmelliyetçilik ile arasında negatif yönlü (r=-0,231, p<0,05), uyumsuz mükemmelliyetçilik ile arasında pozitif yönlü (r=0,536, p<0,05) ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. FÇBMÖ uyumlu mükemmeliyetçilik ODKÖ'yü negatif ve anlamlı bir şekilde yordarken, uyumsuz mükemmeliyetçilik ODKÖ'yü pozitif ve anlamlı bir şekilde yordamıştır. ODKÖ ile düşük benlik saygısı arasında anlamlı ve pozitif yönlü (r=0,555, p<0,05) ilişki bulunduğu, düşük benlik saygısının ODKÖ'yü yordayıcı bir faktör olduğu tespit edilmiştir. ODKÖ ile KAET-Ç anne ve baba reddedicilik (r=0,320, p<0,05; r=0,262, p<0,05) ve aşırı koruyuculuk tutumu (r=0,318, p<0,05; r=0,202, p<0,01) arasında pozitif yönlü korelasyonun bulunduğu, buna karşılık KAET-Ç anne ve baba duygusal sıcaklık tutumu ile ODKÖ arasında negatif yönde (r=-0,239, p<0,05; r=-0,164, p<0,01) anlamlı korelasyon olduğu, ayrıca KAET-Ç duygusal sıcaklığın ODKÖ'yü negatif ve anlamlı şekilde yordadığı tespit edilmiştir. ODKÖ'nün LSAÖ ile olan ilişkisinde ODKÖ-KF anlamlı bir aracı rol oynamış olmakla birlikte, benlik saygısı, uyumsuz mükemmeliyetçilik ve algılanan ebeveyn tutumlarının bu ilişkide aracılık etkisi olmadığı gösterilmiştir. Sonuç: Çalışmamızda, olumlu değerlendirilme korkusunun sosyal anksiyete belirtileri ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Olumlu ve olumsuz değerlendirilme korkusunun sosyal anksiyetede farklı roller oynadığı düşünüldüğünde, olumsuz değerlendirilme korkusuna ek olarak olumlu değerlendirilme korkusunu da hedef alan terapiler, tedavi sonuçlarında önemli iyileşmeler sağlayabilir. Bu sonuçlar, gelecekteki çalışmalarda olumlu değerlendirilme korkusunun gelişimsel ve klinik yönlerinin daha derinlemesine incelenmesi gerekliliğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Olumlu Değerlendirilme Korkusu, Sosyal Anksiyete, Uyumlu Mükemmeliyetçilik, Uyumsuz Mükemmeliyetçilik, Benlik Saygısı, Ebeveyn Tutumları