Akut pankreatit tanılı hastalarda ranson kriterlerine göre hesaplanan hastalığın şiddeti ve mortalite oranının kan üre azotu-albümün oranı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA YILDIZ
Danışman: Burcu GENÇ YAVUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akut pankreatit, hafif inflamasyondan, hayatı tehdit edici ve ölümle sonuçlanabilen farklı klinikler ile kendini gösteren inflamatuar bir hastalıktır. Hastalığın doğru ve erken tanı alarak, şiddetini öngörebilmek, gerek olası komplikasyonların önlenmesinde gerekse hastalığın seyrini iyileştirmede ve mortalite ve morbiditenin azaltılmasında büyük önem taşımaktadır. Hastanın acil serviste geçirdiği süreyi kısaltmak, hastalık şiddetini ve yatış ihtiyacını erkenden belirlemek ve tedavisini vermek için kullanılacak parametrelerin bu doğrultuda; ulaşılabilirliği, süresi, maliyeti, non-invaziv olması belirleyici olacaktır. Yaptığımız çalışmada parametre olarak serum BUN ve serum CRP ile serum albumin oranlarının acil servisimizde tanısı konulmuş ve çalışmaya dahil edilmiş akut pankreatit tanılı hastalarda ilişkisini inceledik. Materyal ve metod: Bu araştırma 01.01.2017-01.01.2021tarihleri arasında hastanemiz acil servisine başvuran dahil etme ve dışlama kriterlerine uyan, akut pankreatit tanısı ile yatışı yapılarak takip edilen, 494 hastanın epikrizleri, laboratuar ve görüntüleme testleri retrospektif olarak incelenerek yapıldı. Hastalar özellikleri, hastalık şiddeti, etyoloji, komplikasyon gelişimi ve mortaliteye göre sınıflandırıldı. Hastalık ağırlığını değerlendirmek için Ranson kriterleri kullanıldı. Laboratuar parametrelerinden: tam kan, AST, lipaz, LDH, albümin, baz açığı, CRP, glukoz, BUN düzeyleri başvuru anı ve 48. Saatte olarak değerlendirildi. Ayrıca hastaların başvuru ve 48. Saatte bulunan radyolojik görüntülenme yöntemleri değerlendirilerek biliyer- non biliyer ayrımı, hastalık ciddiyeti ve gelişen komplikasyonlar analiz edildi. Hastaların acil servise gelişlerindeki kan üre azotu/albümin oranının ve Creaktif protein- albümin oranının Ranson skoru ile korelasyonu, hastalığın şiddeti ve hastane içi mortaliteyi öngörmedeki etkinliği incelendi. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 56,9±18,42 yıl ve %51,6‟sı erkek olan toplam 494 hasta dahil edildi. 261 hasta (%52,8) biliyer ve 233 hasta (%47,2) non-biliyerdi. Hastaların %95,1‟inde pankreatit türü ödematöz ve %4,9‟unun nekrotizandı. Hastaları hastane içi mortalite gelişen ve taburcu olan olarak iki gruba ayırdığımzda ilk başvuru (AUC=0,818; [%95GA: 0,781-0,851]; p 0,480 cut off değerinde %82,35 ve %72,48 seçicilik göstermiştir. Mortaliteyi öngörmede Ranson skoru >2 cut-off değeri için ise duyarlılık %82,35 ve seçicilik %61,01 idi. Yapılan tek değişkenli analizler sonucunda, hastalarda yaş, nekrotizan pakreatit, BUN/Albümin >0,480, CRP/Albümin >1,688 ve Ranson skoru >2 mortalite ile ilişkili bulundu (p 0,480 (OR: 4,733; %95 CI1,148-19,506; p=0,031) ve Ranson skoru>2 (OR: 4,142; %95 CI: 1,001-17,143; p=0,049) olmasının mortalite riskini arttırdığı gözlendi. Sonuç: Çalışmamızda AP tanılı hastalarda ilk başvuru anında ve 48. saatte hesaplanan BAR oranının mortaliteyi öngörmede anlamlı olduğunu gösterdik. 11 farklı parametrenin kullanıldığı Ranson skorunun pratik olmaması ve hastaların geliş anında mortalite öngörüsü yapamamasından dolayı özellikle ilk başvuru BAR oranının AP hastalarında mortalite öngörüsünde kullanılabileceğini düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: Akut pankreatit, CRP/albumin oranı, BUN/albumin oranı, prognoz, mortalite, morbidite