Karşıt olma karşı gelme bozukluğu tanısı konan çocuk ve ergenlerin empati ve duygusal yüz ifadelerini tanıma becerileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL AYDEMİR
Danışman: Esra ÇÖP
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karşıt olma karşı gelme bozukluğu (KOKGB) ve Davranım Bozukluğu (DB), DSM-IV-TR'ye göre Yıkıcı Davranış Bozuklukları (YDB) içinde sınıflandırılmıştır. Bu bozukluklar; sosyal, davranışsal ve duygusal sorunlarla ilişkili görülen, toplumda büyük oranda zarara yol açabilen ciddi ruhsal bozukluklar arasındadır. Son zamanlarda, psikopati açısından riskli bireyleri erken dönemde belirleyebilmek amacıyla katı-duygusuz özellikler terimi ortaya atılmıştır. Katı-duygusuz özellikler, empati yoksunluğu, suçluluk duymama, başkalarının duygularını umursamama ile karakterize olup; davranış sorunu olan çocukların daha şiddetli ve antisosyal davranışlarla ilişkilendirilen formu olarak bilinmektedir. YDB tanılı bireylerde ve özellikle katı-duygusuz özellikler gösteren alt grubunda, sosyal bilişsel beceri eksiklikleri, otonom fonksiyon bozuklukları olduğunu gösteren çalışmalar bulunmaktadır. Ancak ülkemizde bu alanda yapılmış çalışmalar kısıtlıdır. Çalışmamızda KOKGB tanısı alan erkek olgularda ve sağlıklı kontrollerde, sosyal bilişsel beceriler olan sözel olmayan duygu ifadelerinin tanınması, empati becerileri, bazalde ve uyaran sonrası elektrodermal aktiviteleri, kalp hızı değişkenliği düzeylerinin ölçülmesi ve sağlıklı kontrollerle kıyaslanması aynı zamanda bu değişkenlerin katı-duygusuz özelliklere özgün olup olmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Örneklemimiz, 01.11.2017-01.03.2018 tarihleri arasında polikliniğimize başvuran ve KOKGB tanısı alan 38 erkek çocuk ve yaş olarak eşleştirilmiş, erkek cinsiyette 28 sağlıklı kontrolden oluşmaktadır. Tüm olguların sosyodemografik özellikleri ayrıntılı bir formla, klinik değerlendirmeleri Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli ile, duygusal ve davranışsal sorunları 4-18 Yaş Çocuk ve Gençlerde Davranış Değerlendirme Ölçeği ve DSM-IV Turgay Öğretmen Belirti Listesi ile, empati becerileri Bryant Empati Ölçeği, KASİ Empati Eğilim Ölçeği Çocuk ve Ergen Formu ve Griffith Ana-baba Empati Ölçeği ile, duygusal yüz ifadelerini tanıma becerileri Sözel Olmayan İpuçlarını Algılama Becerileri (SOİAB) Testi ile, zeka düzeyleri Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği-gözden geçirilmiş formu-IV ile değerlendirilmiştir. İstirahatte ve SOİAB testi sırasında deri iletkenliği yanıtı ve Elektrokardiyogram kaydı alınmıştır. İstatistiksel analizlerde SPSS 21.0 proğramı kullanılmış, p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. Çalışma bulgularımıza göre, KOKGB grubunun empati becerilerinde kontrol grubuna göre yetersizlikler olduğu görülmüştür. KOKGB grubunun 'korku' duygusunu tanıma becerileri, sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı ölçüde yüksek olmakla birlikte diğer duygu ifadelerini tanıma becerileri benzer bulunmuştur. KOKGB ve kontrol grupları arasında otonomik aktivite göstergesi olan bazal deri iletkenliği, latans süre ve yükselme zamanı benzer bulunurken KOKGB grubunun korku duygusunu ifade eden resim sırasında Deri iletkenliği yanıtı (DİY) daha yüksek bulunmuştur. KOKGB ve sağlıklı kontrol grubunun elektrokardiyogram aracılığı ile ölçülen istirahat kalp hızı, KHD (Kalp Hızı Değişkenliği) HRR(Heart Rate Reactivity) parametreleri benzer bulunmuştur. Katı-duygusuz özellikleri tarama ölçeği puanları, KOKGB grubunda sağlıklı kontrollere göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. KOKGB grubu katı-duygusuz özellikler yüksek-düşük olmasına göre iki gruba ayrılmıştır. Grupların sosyodemografik özellikleri ve zeka puanları benzer bulunmuştur. Katı-duygusuz özellikleri yüksek olan grubun, katı-duygusuz özellikleri düşük olana göre empati becerilerinin daha düşük olduğu, saldırganlık/agresyon oranlarının daha yüksek olduğu, duygu tanıma becerilerinin ise benzer olduğu görülmüştür. Katı-duygusuz özellikleri yüksek ve düşük olan gruplar arasında Elektrodermal aktivite (EDA), istirahat kalp hızı, KHD , HRR parametreleri benzer bulunmuştur. Çalışma sonuçlarımız ve güncel yazın bilgisi dikkate alındığında; davranış sorunu olan ve katı-duygusuz özellikleri yüksek olan bireylerin, sosyal biliş yapılanmasını ortaya koyabilmek,bu bireyleri erken dönemde tarayabilmek, gelecekte olası riskli, suça ve şiddete eğilimi olan bireyleri öngörebilmek, erken müdahale ve koruma proğramları açısından önemlidir. Anahtar Kelimeler: Karşıt olma karşı gelme bozukluğu, empati, duygu ifadesi tanıma, otonom aktivite