Delici-kesici alet yaralanması ile genel servisine yatırılan hastalarda serum glukoz/potasyum oranının travma şiddeti ve morbitide değerlendirmesine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA İLDEŞ
Danışman: Serdar KURU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Travma yaşamı tehdit eden, yaşamın ilk kırk yılında en çok ölüme neden olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Penetran travmalar ise bu travmalar içerisinde önemli bir oranı olan, yüksek morbitide ve mortaliteye neden olan travma çeşididir. Delici-kesici alet yaralanmaları, penetran travma çeşidi olup tanı ve tedavileri çeşitlilik göstermektedir. Bu tanı ve tedavi yöntemleri belirlemede günümüzde gelişmiş görüntüleme yöntemleri, çeşitli kan parametreleri, travma skorlama sistemleri, lokal yara eksplorasyonları, diagnostik peritoneal lavaj, laparotomi ve laparoskopi etkin şekilde kullanılmaktadır. Travma esnasında artan sempatik aktivite ve salınan katekolaminler nedeniyle vücutta serum glikozu artar, serum potasyum azalır. Sonuç olarak glukoz/potasyum oranı artar. Bu durumda travma tanı ve tedavi yöntemlerine ek olarak serum glukoz/potasyum oranının da kullanılabileceğini düşündürür. Çalışmamızın amacı delici-kesici alet yaralanması tanısı ile acil servise başvurmuş ve genel cerrahi servisine yatırılmış olan hastalarda serum glukoz/potasyum oranının travma şiddeti belirlemede ve morbitide değerlendirilmesinde kullanılabilirliğini tespit etmektir. Materyal ve Metod:Sağlık Bakanlığı Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Kliniği'ne Ocak 2015-Mart 2022 yılları arasında yatırılan, delici-kesici alet yaralanması tanısı olan ve verilerine ulaşılabilen 89 hasta üzerinden rektospektif tek kör bir çalışma şeklinde yapılmıştır. Toplanan veriler ''IMB SPSS statistics 21.0'' programı ile analiz edilmiştir. Bulgular:Çalışmamızda elde ettiğimiz verilere göre serum glukoz/potasyum oranı yatış süresi bir haftanın üzerinde olan hastalarda, komplikasyon gelişen hastalarda, ameliyat olan hastalarda, toraks yaralanması olan hastalarda, kan transfüzyonu alan hastalarda ve yaralanan organ sayısı 2' den fazla olan hastalarda belirgin olarak artmış olarak gözlendi. Yatış süresi 1 haftanın üzerinde olan hastalarda glukoz/potasyum oranı mean=35,83 bulunmuş olup belirgin artmıştır ve p 0,05). Tartışma ve Sonuç: Çalışmamız penetran travmalı hastalarda serum glukoz/potasyum oranının ameliyat edilmeye ve morbitideye etkisi adına yapılmış ilk çalışmadır. Daha öncesinde serum glukoz/potasyum oranı travmatik beyin hasarı şiddeti belirleme, 30 günlük yoğun bakım mortalite takibi ve künt abdominal travmada morbitide ve mortalite belirlemede kullanılmış olup sonuçları anlamlı bulunmuştur. Ayrıca serum glukozu birçok çalışmada morbitide ve mortalite belirmede etkin şekilde kullanılmış ve anlamlı sonuçlar bulunmuştur. Serum glukoz ve potasyum değerleri kolay ulaşılabilen ve kısa sürece sonuç veren kişi yorumundan bağımsız veriler elde ettiren kan parametreleridir. Bu nedenle birçok çalışma, bu verilerden istifade etmek istemiştir. Birçok ülkede travma yüksek oranlarda olup acil servislere iş yükü oluşturma, kişilerde morbitide ve mortaliteye neden olması sebebiyle hızlı ve etkin çözüm yöntemleri gereksinimi doğurmaktadır. Bu nedenden dolayı birçok çalışma ile çözüm yöntemleri geliştirilmiştir. Sonuç olarak çalışmamızda, istatistiksel olarak anlamlı bulduğumuz artmış glukoz/potasyum oranlarının yatış süresinin uzamasının öngörülmesinde, ameliyat gereksiniminde, komplikasyon gelişme ihtimalini öngörmede, yaralanan organ sayısının birden fazla olma ihtimalini değerlendirmede ve kan transfüzyonu ihtiyacı belirlemede kullanılabilirliğini tespit etmiş olduk. Anahtar Kelimeler:Travma, delici-kesici alet yaralanması, glikoz, potasyum ve glukoz/potasyum oranı