Besin allerjisi olan çocuklarda aşılama ile ilgili aile hekimi uzmanlarının bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE KARAKOYUN
Danışman: Çiğdem AYDOĞMUŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Besin Allerjisi Olan Çocuklarda Aşılama ile İlgili Aile Hekimi Uzmanlarının Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Amaç: Besin Allerjisi Olan Çocuklarda Aşılama ile İlgili Aile Hekimi Uzmanlarının Bilgi Düzeylerini Saptamak Materyal ve Metot: Çalışmamıza T.C Sağlık Bakanlığı Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Klinik Araştırmalar Etik Kurul Komitesi'nin 23.10.2024 tarihli E-96317027-514.10-257035316 sayılı, KAEK-11/16.10.2024.208 numaralı kararı alındıktan sonra başlanmıştır. Prospektif gözlemsel bir çalışmadır. Bu çalışmada besin allerjisi olan çocuklarda aşılama ile ilgili aile hekimi uzmanlarının bilgi düzeylerini saptama amacımız olduğu için aile hekimi uzmanlarının besin allerjisi konusunda bilgi düzeyleri, çocukluk çağı aşıları konusunda bilgi düzeyleri, çocukluk çağı aşılarının hazırlanması konusunda bilgi düzeyleri, aşılama sonrası çocuklarda allerjik reaksiyonla karşılaşma durumları ilgili, ilgili besine karşı allerjik reaksiyon geliştiren çocuklarda aşı içeriğine göre öncesinde test yapma durumlarını içeren 17 soruluk çevrim içi anket hazırlandı. Kasım 2024-Mart 2025 tarihleri arasında İstanbul'da gerek aile sağlığı merkezi gerek hastanede görev yapan aile hekimi uzmanlarına ulaşılarak katılımcılara 17 soruluk anketi doldurmaları için sunuldu. Bulgular: Çalışmamızda 102 aile hekimi uzmanı yer almaktadır. Çalışmada yer alan aile hekimi uzmanlarından 73 kişi 0-5 yıl, 21 kişi 5-10 yıl ve 8 kişi 10 yıl üzerinde çalışan aile hekimi uzmanlarından oluşmuştur. Aile hekimi uzmanlarının %68'i (69 kişi) besin allerjisi konusunda bilgi sahibi olduklarını, %30'u (31 kişi) besin allerjisi konusunda kararsız olduklarını ifade ettiği görüldü. Aile hekimi uzmanlarının %29'u (30 kişi) yumurta allerjisi olan çocuklara tüm aşıları yaptığını, %35'i (36 kişi) KKK ve İnfluenza aşılarını yapmadığını, %30'u (31 kişi) KKK aşısını yapmadıklarını ifade ettiği görüldü. Aile hekimi uzmanlarının %86'sı (88 kişi) inek sütü protein allerjisi olan çocuklara tüm aşıları yaptığını, %6'sı (6 kişi) KKK aşısını yapmadığını, %3'ü (3 kişi) KKK ve İnfluenza aşısını yapmadıklarını, %3'ünün (3 kişi) DTP ve OPV aşılarını yapmadıklarını ifade ettiği görüldü. Aile hekimi uzmanlarının %81'i (83 kişi) yumurta ve/veya inek sütü proteini allerjisi olan çocuklarda aşılama öncesi önlem aldıklarını, %10'u (10 kişi) kararsız olduklarını, %9'u (9 kişi) önlem almadıklarını ifade ettiği görüldü. Aile hekimi uzmanlarından 0-5 yıl çalışma süresi olanların %86'sı (62 kişi) çocuklarda aşılama sonrası allerjik reaksiyon ile karşılaşmadığını, 5 yıl üzerinde çalışma süresi olan aile hekimi uzmanlarının %55'inin (16 kişi) çocuklarda aşılama sonrası allerjik reaksiyon ile karşılaşmadığını ifade ettiği görüldü. Çalışma süresi 5 yıl altında olan ve 5 yıl üzerinde olan aile hekimi uzmanları karşılaştırıldığında yeni mezun meslektaşlarımızın %84,9 (62 kişi) KKK aşısı öncesi yumurta allerjisini daha çok sorguladığı görüldü. Sonuç: Çalışmamızdaki bulgular doğrultusunda da görüldüğü üzere, besin allerjisi olan çocukların aşılanmasında bilgi eksikliği ya da kirliliği nedeniyle gereksiz kontrendikasyonlar konulmakta ve bu durum çocukların aşılamadan mahrum kalmasına neden olmaktadır. Beş yıl altı ve beş yıl üzeri mesleki tecrübesi olan, çalışmaya dahil edilen aile hekimi uzmanlarının genelinde bu konuda bilgi eksikliğinin olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, konunun son 10-15 yılda daha ön planda olması sebebiyle sağlık çalışanlarının aşılar hakkında doğru bilgiye sahip olması ve bu doğrultuda aileleri doğru bilgilendirmesi; gereksiz kontrendikasyonların önüne geçilmesi açısından önemlidir. Bu nedenle, bu konuya kongrelerde daha fazla yer verilmesi gerektiği bu konuda daha fazla sempozyum ve/veya çevrim içi eğitim açısından daha fazla çalışılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Aşı, aile hekimliği, besin allerjisi, çocuk