Sağlam çocuk izleminde ebeveynlerin rolü anksiyete düzeyi ve sosyal destek durumunun sağlık okuryazarlığı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE ERUN
Danışman: Mustafa Reşat DABAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sağlam çocuk izlemleri, koruyucu sağlık hizmetlerinin temelini oluşturmaktadır. Bu hizmet birinci basamakta görev yapan aile hekimleri, sosyal pediatristler ve bu çocukların aileleri tarafından yürütülmektedir. Çalışmamızın amacı ebeveynlerin sağlam çocuk izlemi konusundaki sorumluluklarına dikkat çekmek, farkındalığı arttırmayı sağlamak ve aynı zamanda sağlık okuryazarlığı üzerine, ebeveyn anksiyetesinin ve algılanan sosyal desteğin etkisini tespit etmektir. Araştırma gözlemsel ve kesitsel anket çalışması olarak planlandı. İstanbul Gaziosmanpaşa Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı nüfustan çalışmamıza katılmaya gönüllü olan 0-6 yaş aralığında çocuğu olan 169 ebeveyn dahil edildi. Çalışmamızda ayrıca ebeveynlerin YAB-7 ölçeği ile anksiyetesi, MSPSS ölçeği ile algılanan sosyal destek düzeyleri, TSOY-32 ölçeği ile sağlık okuryazarlıkları değerlendirilmiştir. YAB 7 ölçeğinde; 78 (%46,2) ebeveynde hafif, 62 (%36,7) ebeveynde orta, 21(%2,4) ebeveynde yüksek, 8(%4,7) ebeveyn de ciddi düzeyde anksiyete tespit edilmiştir. Ebeveynlerin MSPSS ölçeği toplam ortalaması 59,9±15,2 olarak bulunmuştur. MSPSS ölçeğinin aile alt grubu ortalaması 18,6±6,0, arkadaş alt grup ortalaması 19,8±5,9 ve özel kişi alt grup ortalaması 21,5±5,4 olarak bulunmuştur. TSOY ölçeği tedavi ve hizmet alt grup ortalaması 48,8±8,3 olup diğer alt grup ortalamaları sırasıyla, bilgiye ulaşma 12,1±2,7; bilgiyi anlama 12,7±2,4; bilgiyi değerlendirme 10,6±2,8 ve bilgiyi kullanma 13,4±2,3 olduğu gösterilmiştir. TSOY hastalıklardan korunma/sağlığın geliştirilmesi alt grup ortalaması 45,4±9,3 olup diğer alt grup ortalamaları sırasıyla; bilgiye ulaşma 11,5±2,8, bilgiyi anlama 12,1±2,5, bilgiyi değerlendirme 10,6±3,0 ve bilgiyi kullanma için 11,2±2,6 olarak saptanmıştır. TSOY toplam puanı 94,1±16,6 olup, TSOY ölçeği indeks puan ortalaması 32,4±8,6 olarak bulunmuştur. Sağlık okuryazarlık puanlarına göre grubumuz değerlendirildiğinde 30 (%17,8) kişinin yetersiz sağlık okuryazarlık, 59 (%34,9) kişinin sorunlu-sınırlı, 61 (%36,1) kişinin yeterli, 19 (%11,2) kişinin mükemmel sağlık okuryazarlık puanlarına sahip olduğu gösterildi. TSOY ölçeği ortalamalarına göre çalışmaya dahil edilen gurubumuz yeterli düzey sağlık okuryazarlığı sahip olduğu tespit edildi. Ebeveynlerin sağlık okuryazarlık düzeyi beklenenden yüksek tespit edildi. Sağlık okuryazarlık düzeyi eğitim arttıkça, gelir düzeyi iyileştikçe, sosyal destek arttıkça anlamlı derecede arttığı tespit edildi. Bununla birlikte ebeveynlerin sağlam çocuk izlemlerinde obezite, tansiyon ölçümü, pasif sigara içiciliği izlemleri ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve otizm taramalarını daha az önemli gördüğü ve izlemleri yaptırmada eksik olduğu tespit edildi. Çalışmamızda sağlam çocuk izlemi konusunda ebeveynlerde farkındalık oluşturulmuş ve sağlıklı nesillerin yetişmesine katkı sağlanmıştır. Anahtar kelineler: Sağlam çocuk izlemi, Sağlık okuryazarlığı, Anksiyete, Sosyal Destek, Çocuk