Majör depresyon ve bipolar depresyonda depresyon belirleyicileri ile kronotip ve intihar riski ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN ERKEN
Danışman: Sinan YETKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Majör depresyon (MD) ve bipolar depresyon (BD) duygudurum, davranış ve düşünceyi etkileyen intihar davranışı ile en ilişkili kronik psikiyatrik hastalıklardır. Bu hastalıkların etyolojisinde biyolojik aminlerin, nöroendokrin sistemlerin, kalıtımın yanı sıra sirkadyen ritim bozukluklarının da yer aldığı bilinmektedir. Kronotip, bireyler arasındaki sirkadiyen ritim farklılığıdır. Akşamcıl kronotipin duygudurum bozuklukları ve intihar ile ilişkili olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte literatürde MD ve BD gruplarını kronotip ve intihar riski açısından karşılaştıran çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada MD ve BD gruplarını ve bu gruplardaki depresyon belirleyicilerini kronotip ve intihar ilişkisi açısından karşılaştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tasarıma sahip olan mevcut çalışmanın örneklemini Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniğine başvuran ve SCID-5 ile tanı konulan 18-65 yaş arasında 80 Majör Depresyon ve 68 Bipolar Depresyon tanılı hasta grupları oluşturmaktadır. Görüşme sırasında sosyodemografik özelliklere ilişkin veriler kaydedildikten sonra katılımcılara Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği (HAM-A), Sabahçıl-Akşamcıl Ölçeği (SAÖ), Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), İntihar Olasılığı Ölçeği (İOÖ) uygulanmıştır. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler ile analiz edilmiştir. Bulgular: BD ve MD grupları arasında sosyodemografik fark saptanmadı (p>0.05). MD grubunun %35'inin şimdiki depresyon dönemi "Bunaltılı özellik gösteren" olduğu, BD grubunun %30,9' unun şimdiki depresyon döneminin "Melankolik özellikli" olduğu belirlendi. BD grubunda MD grubuna göre tanı ve tedavi yaşlarının daha düşük (p 0.05). Her iki grupta en sık görülen kronotipin ara kronotip olduğu belirlendi. Tüm hastalarda akşamcıl kronotiplerin tanı yaşları ara kronotiplere göre daha düşük bulundu (p 0.05). Akşamcıl olan MD hastalarının HAM-A toplam puanları hem sabahçıl hem de ara olan MD hastalarına göre daha yüksek bulundu (p 0.05). Akşamcıl olan MD ve BD gruplarının İOÖ toplam puanları sabahçıl gruba göre daha yüksek bulundu (p<0.05). MD ve BD gruplarında İOÖ toplam puanı ile HAM-D, HAM-A ve PUKİ puanları arasında pozitif yönlü korelasyon saptandı. Regresyon analizinde İOÖ toplam puanları için belirleyici faktörlerin kronotip, HAM-A ve PUKİ toplam puan olduğu saptandı (R²=0.350, F=12.662, p=0.000). Çok değişkenli lineer regresyon analizlerinin sonuçlarına göre BD veya MD olmanın İOÖ toplam ve alt puanları açısından bir etkisi olmadığı saptandı. Sonuç: MD ve BD gruplarında hipotezlerimizin aksine en sık ara kronotip görüldüğü ve kronotip açısından her iki grupta farklılık olmadığı saptanmıştır. Her iki grupta da akşamcıl kronotipin intihar olasılığı ile ilişkili olduğu görülmektedir. MD grubunda akşamcıl kronotipin anksiyete şiddeti ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Akşamcıl kronotipin, depresyon şiddetinin, anksiyete şiddetinin ve kötü uyku kalitesinin intihar olasılığını artırdığı, BD veya MD olmanın ise İOÖ Toplam ve alt puanları açısından bir etkisi olmadığı görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Majör depresyon, Bipolar depresyon, Kronotip, İntihar