Sağlıklı yaşam biçimi davranışının Tip 2 diabetes mellitus risk değerlendirmesine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA AYLAÇ ÖZDEMİR
Danışman: Meşide GÜNDÜZÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Diabetes Mellitus, insülin salgısının yetersizliği veya hücrelerin insüline karşı direnç göstermesi sonucu ortaya çıkan, kan glukoz düzeylerinin yükselmesiyle karakterize bir metabolik hastalıktır. Diyabetin küresel ve ulusal düzeyde prevalansı hızla artmakta olup, bu durum giderek daha ciddi bir halk sağlığı sorunu haline gelmektedir. Bu çalışma, yetişkin bireylerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının Tip 2 diyabet riski ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı türde bir çalışma olup 12.06.2025- 12.07.2025 tarihlerinde SBÜ Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18-65 yaş aralığındaki nondiyabetik bireyler dahil edildi. Katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Finlandiya Diyabet Risk Skoru (FINDRISK) ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranış Ölçeği II (SYBDÖ) uygulandı. İstatistiksel olarak p <0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya 274 kişi dahil edildi. Yaş ortalaması 35,5±10,3 olan katılımcıların %71,9'u kadın ve %28,1'i erkekti. Katılımcılar HbA1c düzeylerine göre normoglisemik ve prediyabetik olarak 2 gruba ayrıldı. Gruplar arasında sosyodemografik özelliklerden yaş, kilo ve VKİ açısından anlamlı fark izlendi. Açlık kan şekeri, HbA1c, FINDRISK ve SYBDÖ toplam puanlarında da anlamlı fark izlendi. SYBDÖ'deki ''Fiziksel Aktivite'' ve ''Manevi Gelişim'' puanları normoglisemik olanlarda prediyabetik gruba göre anlamlı yüksek bulundu. SYBDÖ'nün alt boyutlarından ''Fiziksel Aktivite'', ''Manevi Gelişim'' ve ''Kişiler Arası İlişkiler'' ile FINDRISK risk grupları açısından anlamlı farklılık görülmüş olup bu farklılık hepsi için düşük/hafif grup ile yüksek/çok yüksek gruplar arasındaki farktan kaynaklanmıştır. SYBDÖ'nün diğer alt boyutları ile Tip 2 Diabetes Mellitus (DM) riski arasında belirgin bir ilişki izlenmedi. FINDRISK toplam puanı ile SYBDÖ toplam puanı arasında ise negatif yönde anlamlı korelasyon görülmüştür. Sonuç: Çalışmamızın bulgularına göre, fiziksel aktivite düzeyi, manevi gelişim ve kişiler arası ilişkiler gibi faktörler, diyabet gelişiminde önemli risk faktörleri arasında yer almaktadır. Çalışmamız, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının diyabet riskini azalttığını öne süren mevcut literatürü destekleyen bulgular sunmaktadır. SYBDÖ'nün prediyabeti öngörme kapasitesi, daha geniş örneklem gruplarıyla gerçekleştirilecek ek araştırmalar yoluyla detaylı bir şekilde değerlendirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Diyabet, Sağlıklı yaşam biçimi davranışı, Risk değerlendirmesi