Adrenal kitlelerin ayırıcı tanısında kimyasal şift ve dinamik manyetik rezonans görüntüleme: Kantitatif ve kalitatif analiz
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BADE VON BODELSCHWİNGH
Danışman: Ahmet Mesrur HALEFOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnsidental adrenal nodüller günlük klinik pratikte kesitsel görüntülemelerde sık karşılaşılan lezyonlar olup rutin bilgisayarlı tomografi (BT) görüntülemede %1 oranında tespit edilmektedir. Bu nodüllerin büyük çoğunluğunu benign adenomlar oluşturmakla birlikte sürrenal gland metastatik lezyonların en sık görüldüğü dördüncü organ olarak bildirilmiştir. Adenom ve metastazların dışında insidentalomaların diğer bir sebebi feokromasitoma olup %1 ila %15'i feokromasitomaya sekonder ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle görüntüleme bu lezyonların yalnızca tespit edilmesinde değil karakterizasyonunda da oldukça önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı adrenal glandda en sık görülen lezyonlar olan yağdan zengin adenom, yağdan fakir adenom, metastatik hastalık, feokromasitoma ve adrenokortikal karsinomun T2 ağırlıklı konvansiyonel sekanslar, kimyasal kayma tekniği ve dinamik kontrastlı sekanslardaki görüntüleme özelliklerini kalitatif ve kantitatif olarak değerlendirmek ve etkinliklerini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Nisan 2014 ve Ocak 2022 tarihleri arasında merkezimizde çeşitli nedenlerde dinamik üst batın manyetik rezonans görüntülenmesinde adrenal glandda kitle saptanan 150 hasta dahil edilmiştir. Totalde 186 adrenal kitle 111 yağdan zengin adenom, 31 yağdan fakir adenom, 24 metastaz, 17 feokromasitoma ve 3 adrenokortikal karsinom olmak üzere gruplandırılmış, retrospektif olarak iki radyolog tarafından konsensüs oluşturularak değerlendirilmiştir. Lezyonların T2 ağırlıklı, kimyasal kayma ve dinamik kontrastlı sekanslardaki özellikleri kalitatif ve kantitatif olarak ölçülmüş, istatiksel olarak karşılaştırılmış ve kantitatif ölçümler için eşik değerler hesaplanmıştır. Bulgular: Tümör çapları 10 mm ile 126 mm arasında değişmekte olup, ortalama tümör çapı 25,57±17,63 mm olarak belirlenmiştir. T2A sekanslarda yapılan görsel değerlendirmede adenom grubu adenom olmayan kitlelere göre anlamlı oranda hiperintens bulunmuştur. Kantitatif değerlendirmede T2 Sİ indeks düzeyi için 2,62 eşik değer ile duyarlılık %72,73; özgüllük %90,71; pozitif kestirim değeri %71,1 ve negatif kestirim değeri %91,4 hesaplanmıştır. T2 Sİ indeks için 26,051 (%95 CI: 10,858-62,504)'dir. Adrenal Sİ indeks düzeyinin 11,6 kesme değeri için; duyarlılık %100; özgüllük %88,7; pozitif kestirim değeri %73,3; negatif kestirim değeri %100'dür. Adrenal/dalak Sİ oranınn 0,86 eşik değeri için; %95,5; özgüllük %87,3; pozitif kestirim değeri %70; negatif kestirim değeri %98,4'dir. Adrenal/dalak Sİ oranı için Odds oranı 144,667 (%95 CI: 32,209-649,775)'dir. Dinamik kontrastlı sekanslarda yapılan görsel değerlendirmede benign lezyonlarda kapiler ve homojen kontrastlanma malign gruptaki lezyonlardan daha yüksekken, yamasal kontrastlanma malign lezyonlarda benign lezyonlara göre daha yüksek oranda saptanmıştır. Yamasal kontrastlanma oranı metastatik lezyonlarda adenom grubuna göre daha yüksek oranda saptanmıştır. Belirgin kapiler boyanma feokromasitomalarda diğer tüm gruplara göre daha yüksek oranda saptanmıştır. Arteriyel Sİ indeks değerleri arasında tümör grupları arasında istatiksel anlamlı fark bulunmuş olup yağdan zengin adenom grubundakilerin arteriyel puls Sİ değerleri metastaz ve feokromasitoma grubundakilerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük saptanmıştır (p=0,001; p=0,001; p<0,01). Yağdan fakir adenom grubundakilerin arteriyel puls Sİ değerleri feokromasitoma grubundakilerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşüktür (p=0,009; p<0,01). Malign grubundakilerin arteriyel puls Sİ değerleri, benign grubundakilerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p=0,001; p<0,01). Arteriyel Puls Sİ düzeyinin 183,62 eşik değeri için; duyarlılık %84,09; özgüllük %66,20; pozitif kestirim değeri %43,5 ve negatif kestirim değeri %93,1 ve doğruluk %70,4'dür. Elde edilen ROC eğrisinde altta kalan alan %80,1 standart hatası %3,6 olarak saptanmıştır. Maligniteyi öngörmede arteriyel puls Sİ düzeyinin 183,62 eşik değeri ile arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0.001; p<0.01) ve Odds oranı 10,351 (%95 CI: 4,296-24,943)'dir. Sonuç: Yeni tespit edilen adrenal kitlesi bulunan olguların büyük kısmında görsel değerlendirme ile birlikte T2A sekanslarda Sİ indeks ölçümleri ve kimyasal kayma sekanslarda Sİ indeks ve Sİ oranları ayırıcı tanıda özellikle benign lezyonların malign lezyonlardan ayrımında yeterli olmaktadır. Dinamik kontrastlı görüntülerde lezyonların kontrastlanma paternlerinin görsel olarak değerlendirilmesi tanıyı güçlendirmekte, adenomların özellikle atipik adenomların adenom olmayan kitlelerden ayrımına katkı sağlamaktadır. Anahtar kelimeler: Adenom, adrenal metastaz, manyetik rezonans görüntüleme, feokromasitoma, adrenokortikal karsinom