Akne vulgaris hastalarında serum doku metalloproteinaz inhibitörü-4 düzeylerinin klinik alt tipler ve skar oluşumu ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ÇARPAN
Danışman: Göknur ÖZAYDIN YAVUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akne vulgaris, uygun tedavi edilmediğinde kalıcı doku hasarına yol açabilen kronik inflamatuvar bir hastalıktır. Bu çalışmada, spesifik bir ekstraselüler matriks koruyucusu olan serum doku metalloproteinaz inhibitörü-4 (TIMP-4) düzeylerinin akne vulgaris hastalarındaki klinik alt tipler ve skar gelişimi ile ilişkisinin incelenmesi; ayrıca bu biyobelirtecin skar riskini öngörmedeki klinik değerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 37 komedonal akne, 37 nodülokistik akne ve 37 skatrisyel akne olmak üzere 111 akne vulgaris hastası ve 37 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Hastaların klinik şiddeti Global Akne Derecelendirme Sistemi (GAGS) ile, skar şiddeti ve morfolojik dağılımı ise Échelle d'Évaluation Clinique des Cicatrices d'Acné (ECCA) skorlaması ile değerlendirilmiştir. Serum TIMP-4 düzeyleri enzim bağlı immünosorbent analizi (ELISA) yöntemiyle ölçülmüştür. Bulgular: Skatrisyel akne grubunda serum TIMP-4 düzeyi, hem diğer akne alt gruplarına hem de kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır. Nodülokistik ve skatrisyel grupların klinik hastalık şiddetleri benzer bulunmasına rağmen, belirgin TIMP-4 düşüklüğünün sadece skatrisyel grupta izlendiği tespit edilmiştir. Skatrisyel grupta yapılan analizde, klinik hastalık şiddeti ile skar yaygınlığı ve şiddeti arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon bulunmuştur. ROC analizi sonucunda, serum TIMP-4 düzeyleri için belirlenen 11,99 ng/mL kesme değerinin altındaki seviyelerin, skar gelişimini öngörmede yüksek duyarlılık ve özgüllüğe sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Elde edilen bulgular, akne skar gelişiminin yalnızca inflamasyon şiddetiyle açıklanamayacağını; ekstraselüler matriks onarım mekanizmalarındaki TIMP-4 eksikliğinin bu patolojik süreçte temel bir rol oynadığını göstermektedir. Belirlenen 11,99 ng/mL kesme değeri, yüksek skar riski taşıyan hastaların erken dönemde tespit edilmesinde ve skar önleyici tedavilerin planlanmasında objektif ve non-invaziv bir biyobelirteç olarak klinik kullanıma sunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Akne vulgaris, Akne skarı, Biyobelirteç, ECCA, GAGS, TIMP-4.