Makuler Telenjiektazi Tip 2 olgularında optik koherens tomografi anjiografi ile mikrovasküler yapıların fraktal analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEFA KÖSE
Danışman: Ayşe Feyza ÖNDER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, Maküler Telenjiektazi (MacTel) Tip 2 hastalarında retina mikrovasküler yapısının nicel olarak değerlendirilmesini sağlayan optik kohorens tomografi anjiyografi (OKTA) görüntülerinden elde edilen verilerin fraktal ve morfolojik analiz yöntemleriyle kapsamlı biçimde incelenmesi ve sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmaktır. Çalışma kapsamında, hastalığın karakteristik olarak etkilediği temporal parafoveal bölgedeki kapiller ağ yapısı, hem cihazın sunduğu otomatik parametreler (foveal avasküler zon alanı, damar yoğunluğu, perfüzyon yoğunluğu, santral foveal kalınlık vb.) hem de MATLAB tabanlı analizlerle elde edilen fraktal boyut, lakünarite, multifraktal spektrum genişliği ve vasküler asimetri indeksi gibi ileri düzey ölçümler kullanılarak nicel açıdan karşılaştırılacaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışma için etik kurul izni Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi S.B.Ü. Klinik Araştırma Etik Kurulu Başkanlığı'ndan alındı. Çalışmaya 18/12/2025-7/01/2026 tarihleri arasında Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi göz hastalıkları kliniğinde retina polikliniğe başvuran ve MacTel Tip 2 tanısı konan 20 hastanın 39 gözü dahil edildi. Aynı tarih aralığında Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi göz hastalıkları polikliniğine rutin göz kontrolü nedeniyle başvurmuş ve refraksiyon kusuru dışında herhangi bir oküler hastalığı bulunmayan ve hasta grubuyla benzer yaş aralığında olan 22 gönüllü hastanın 44 gözü, randomize seçilerek kontrol grubu olarak alındı. Tüm katılımcılara ayrıntılı oftalmolojik muayene (en iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİDKG), semptom süresi, biyomikroskopik ve dilate fundus muayenesi) yapıldı. Her olgudan OKTA ile 6×6 mm makula taraması alınmış olup, yalnızca sinyal kalitesi yeterli ve artefaktsız görüntüler analize dahil edildi. Cihazdan otomatik olarak elde edilen şu parametreler; Foveal avasküler zon (FAZ) alanı, vasküler dansite (VD), Perfüzyon yoğunluğu (PD), Santral foveal kalınlık (SFT), Subfoveal koroidal kalınlık (SFKT) kaydedildi. OKTA cihazından elde edilen işlenmemiş görüntüler, önceden tanımlanmış bir analiz hattı kullanılarak MATLAB tabanlı özel bir yazılımı ile işlendi. Elde edilen analizlerden Fraktal boyut (D₀), Lakunarite (b parametresi), Multifraktal spektrum genişliği (ΔDq) ve Vasküler Asimetri İndeksi (VAI) değerleri hesaplandı. xi Bulgular: Çalışmada cinsiyet dağılımı her iki grupta benzer olup kadın oranı kontrol grubunda %77,3, hasta grubunda %75,0 idi. Ortalama yaş kontrol grubunda 61,5 ± 7,84 yıl, hasta grubunda 62,5 ± 9,48 yıl olarak bulundu. Hasta grubunda ortalama semptom süresi 3,15 ± 2,3 yıl idi. En iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİGDK) hem sağ hem sol gözde hasta grubunda anlamlı derecede düşük bulundu (p<0,01). OKTA analizlerinde sağ gözde gruplar arasında anlamlı fark saptanmazken, sol gözde YKP temporal, DKP nazal ve KK temporal bölgelerinde vasküler dansite hasta grubunda anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p<0,05). Hasta grubunda sağ ve sol göz OKTA parametreleri arasında anlamlı fark izlenmedi. MATLAB tabanlı analizlerde, sağ göz YKP'de damar uzunluğu ve dal noktası sayısı açısından gruplar arasında fark bulunmazken, damar yoğunluğu hasta grubunda anlamlı olarak daha düşük bulundu (p=0,007). Fraktal analizlerde YKP'ye ait global, temporal ve nazal D₀ değerleri MacTel Tip 2 grubunda anlamlı olarak daha düşük saptanırken VAI değeri ise daha yüksek saptandı (p<0,05). Lakünarite ve R² açısından anlamlı fark saptanmadı. Multifraktal spektrum genişliği YKP'de hasta grubunda belirgin olarak daralmıştı (p<0,01). DKP analizlerinde de benzer şekilde damar yoğunluğu azalmış, fraktal boyut değerleri düşmüş ve VAI artmıştı (p<0,05). Sol göz analizlerinde YKP'de damar uzunluğu ve dal noktası sayısı gruplar arasında benzerken, fraktal boyut değerleri (global, temporal, nazal) hasta grubunda anlamlı olarak daha düşük bulundu (p<0,01). Multifraktal spektrum genişliği de anlamlı olarak daralmıştı. DKP'de damar uzunluğu hasta grubunda daha yüksek bulunurken, fraktal boyut değerleri yine anlamlı derecede düşüktü (p<0,01). VAI, lakünarite ve R² açısından anlamlı fark saptanmadı. Gözler arası karşılaştırmada, hasta grubunda sol gözde YKP damar uzunluğu, dal noktası sayısı ve damar yoğunluğu daha yüksek bulundu (p<0,05). Fraktal boyutun global değeri sol gözde daha yüksekti. DKP'de de sol gözde damar uzunluğu, dal noktası sayısı ve damar yoğunluğu artmıştı. Buna karşılık VAI sağ gözde daha yüksekti. Multifraktal spektrum genişliği yalnızca DKP'de sol göz lehine anlamlı bulundu (p=0,018). xii Sonuçlar: Bu çalışma MATLAB tabanlı fraktal ve multifraktal analiz yöntemlerinin MacTel Tip 2'nin erken tanısı, hastalık progresyonunun izlenmesi ve mikrovasküler değişikliklerin daha hassas biçimde ortaya konulmasında potansiyel bir nicel biyobelirteç olarak değerlendirilebileceğini düşündürmektedir.